مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تاریخ اسلام در آینه پژوهش 2423-4028 4 2 2007 08 01 سیادت‌ و تشیع‌ صفویان‌ در دوره‌ پیش‌ از سلطنت‌ 129 164 492 FA عادل رستمی Journal Article 2026 07 01 محور اصلي‌ اين‌ پژوهش‌، بررسي‌ سابقه‌ تشيع‌ در دودمان‌ صفوي‌ است‌. گرايش‌ مذهبي‌ اجداد شيخ‌ صفي‌الدين‌، موسس‌ طريقت‌ صفويه‌، هم‌چنان‌ در هاله‌اي‌ از ابهام‌ است‌. هم‌چنين‌ ادعاي‌ نسب‌ سيادت‌ و تشيع‌ فرزندان‌ و نوادگانش‌نيز همواره‌ در مظان‌ شك‌ و ترديد قرار داشته‌ است‌. درباره‌ مذهب‌ شيخ‌ صفي‌الدين‌ نيز شواهد و ديدگاه‌هاي‌ بسيارمغشوش‌ و متضادي‌ ارائه‌ شده‌ است‌؛ برخي‌ او را سني‌ شافعي‌ و برخي‌ او را شيعه‌ مذهب‌ دانسته‌اند. با اين‌ حال‌، مامي‌دانيم‌ كه‌ جانشينان‌ شيخ‌ صفي‌، صحبت‌ از سيادت‌ صفويان‌ به‌ ميان‌ آورده‌اند. اين‌ رويكرد آشكار فرزندان‌ شيخ‌صفي‌ به‌ تشيع‌، ما را به‌ اين‌ نتيجه‌ مي‌رساند كه‌ وي‌ اگر هم‌ شيعه‌ مذهب‌ نبوده‌، عقايد و آموزه‌هايش‌ متاثر از فضاي‌مذهبي‌ پس‌ از حمله‌ مغول‌ كه‌ به‌ نفع‌ تشيع‌ و تصوف‌ و به‌ ضرر تسنن‌ در حال‌ تغيير بود، چنان‌ با عقايد و آموزه‌هاي‌شيعي‌ درآميخت‌ كه‌ جانشينانش‌ به‌ آساني‌ اظهار تشيع‌ نموده‌ و مريدانشان‌ نيز به‌ سادگي‌ آن‌ را پذيرفتند. چنين‌ زمينه‌اي‌باعث‌ شد تا آنان‌ به‌ تدريج‌ به‌ شيعياني‌ متعصب‌ و ضد تسنن‌ تبديل‌ شده‌ و سرانجام‌ به‌ عنوان‌ حاميان‌ اصلي‌ تشيع‌، اين‌مذهب‌ را در سال‌هاي‌ آغازين‌ سده‌ دهم‌ هجري‌ در ايران‌ رسميت‌ بخشند.