مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تاریخ اسلام در آینه پژوهش 2423-4028 22 2 2025 12 22 واکاوی روایات ناظر بر نوع مواجهة امام حسن عسکری(ع) با صوفیه 83 106 5001049 10.22034/tarikh.2025.5001049 FA حسن غفاری فر 0009-0000-6854-5072 صفورا سالاریه حوزوی - سطح 4 حوزه علمیه 0009-0000-9948-3863 Journal Article 2024 08 27 The Sufis were a sect that, claiming asceticism and spiritual purification, distinguished their lifestyle from their surroundings and, by systematizing their theoretical foundations, emerged as an independent faction. The social and doctrinal emergence of this sect in the third century AH coincided with the Imamate of Imam Hasan al-ʿAskarī (AS). Given the widespread activities of the Sufis during his time, understanding the nature and rationale of his stance towards this sect appears necessary. The brief period of Imam Hasan al-ʿAskarī's (AS) Imamate, political constraints, the necessity of preserving Shiʿi beliefs, and confirming the birth of the Twelfth Imam (AS) each limited the opportunity for extensive confrontation with the Sufis. Furthermore, a scarcity of dedicated sources on Sufism in the early centuries necessitated the use of general historical and narrational sources. Using descriptive, analytical, and explanatory methods, this research examines how Imam Hasan al-ʿAskarī (AS) engaged with the Sufi sect. He cautioned his followers against associating with this sect, describing the Sufis as an artificial group and their followers as corrupt in belief. He considered their ostentatiously ascetic behavior a veil to conceal their true beliefs. متصوفه فرقه‌ای بود که با ادعای زهد و تزکیة نفس، روش و منش زیستی خود را از محیط اطراف جدا کرد و با ساماندهی مبانی نظری، به شکل یک فرقۀ مستقل درآمد. ظهور و بروز اجتماعی و اعتقادی این فرقه در قرن سوم هجری، مصادف با دوران امامت امام حسن عسکری(ع) بود. با وجود گستردگی فعالیت صوفیه در عصر آن حضرت، فهم چگونگی و چرایی موضع ایشان نسبت به این فرقه ضروری به نظر می‌رسد. فرصت اندک امام حسن عسکری(ع) در دوران امامت، محدودیت‌های سیاسی، ضرورت حفظ باورهای شیعیان و تثبیت تولد امام دوازدهم(ع)، هریک مجال برخورد گسترده با صوفیه را محدود کرد. همچنین فقر منابع اختصاصی دربارة صوفیه در قرون اولیه، موجب گردید تا از منابع روایی و تاریخی عام استفاده شود. این پژوهش با روش توصیفی، تحلیلی و تبیینی، به بررسی نحوۀ مواجهۀ امام حسن عسکری(ع) با فرقۀ صوفیه پرداخته است. آن حضرت پیروان خود را از ارتباط با این فرقه برحذر داشتند و صوفیه را فرقه‌ای متصنع و پیروان آن را فاسدالعقیده معرفی کردند. ایشان رفتار ظاهری زاهد‌مآبانۀ آنان را پوششی برای پنهان کردن عقایدشان می‌دانستند. https://tarikh.nashriyat.ir/sites/tarikh.nashriyat.ir/files/article-files/5001049-1782029602.pdf