مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تاریخ اسلام در آینه پژوهش 2423-4028 22 2 2025 12 22 واکاوی مواجهۀ اهل‌بیت(ع) با پدیدۀ ترجمه و مدیریت تبدیل تهدید به فرصت 35 57 5001591 10.22034/tarikh.2025.5001591 FA محمدحسین شمس الهی دانشجوی دکتری - تاریخ تشیع مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0000-3707-3324 محسن رنجبر دانشیار - گروه تاریخ مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000000240238975 Journal Article 2025 01 21 Translation in the Islamic world began during the Umayyad period with the rendering of Greek texts into Arabic. This process peaked under the patronage of the Abbasid caliphs, who dispatched translators to other lands to transfer the works of other civilizations into the Islamic world. Some scholars posit that various internal and external factors contributed to the formation of this movement; among its often-overlooked roots are the prohibition of the transmission and writing of hadith and the weakening of the social status of the Ahl al-Bayt (AS) prior to the emergence of the translation movement. Although the translation movement yielded positive outcomes - such as scientific progress, intellectual dynamism, and the enhancement of Shiʿi knowledge within Islamic society - the question arises: did it not also entail negative and threatening consequences? If so, how did the Ahl al-Bayt (AS) respond to these threats? Employing a descriptive-analytical method, this research investigates some of the negative and threatening consequences of the translation movement, as well as the responses of the Infallible Imams (AS) to these threats and their strategies for converting them into golden opportunities to fortify the intellectual foundations of Muslims. These strategies included adopting a balanced approach to critiquing certain imported sciences, preventing the infiltration of erroneous ideas, training specialists, compiling scientific texts, and engaging in debates with followers of other religions to strengthen Islamic teachings. Ultimately, these efforts significantly contributed to the consolidation and development of Islamic knowledge and played an effective role in forming an educational system for the Shiʿa. «ترجمه» در جهان اسلام، از دوران بنی‌امیه با برگردان‌ متون یونانی به عربی آغاز شد. این روند با پشتیبانی خلفای عباسی و با اعزام مترجمان به سرزمین‌های دیگر و انتقال آثار تمدن‌های دیگر به جهان اسلام، به اوج خود رسید. از نگاه برخی نویسندگان، تعدادی از عوامل درونی و بیرونی در شکل‌گیری این جریان مؤثر بودند و ازجمله ریشه‌های آن که از دید بسیاری از نویسندگان مغفول مانده، منع نقل و نگارش حدیث و تضعیف جایگاه اجتماعی اهل‌‌بیت(ع) پیش از ظهور نهضت ترجمه بوده است. گرچه نهضت ترجمه از پیامدهای مثبتی (همچون ایجاد جنبش علمی در جامعۀ اسلامی) نیز برخوردار بود، اما پرسش این است که آیا هیچ پیامد منفی و تهدیدآمیزی به‌دنبال نداشت؟ و اگر پیامدهای منفی داشت، واکنش اهل‌بیت(ع) به این تهدیدها چگونه بود؟ این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی به دنبال بررسی برخی پیامدهای منفی و تهدیدآمیز جریان ترجمه و نیز واکنش امامان معصوم(ع) به این تهدیدها و چگونگی تبدیل آن به فرصتی طلایی در جهت تقویت مبانی فکری مسلمانان است. در این زمینه، به‌کارگیری رویکردی متعادل نسبت به نقد برخی علوم وارداتی و جلوگیری از نفوذ برخی افکار نادرست و پرورش متخصصان و تدوین برخی متون علمی و مناظره با پیروان دیگر ادیان در جهت تقویت آموزه‌های اسلامی را می‌توان ذکر نمود که در نهایت، به تثبیت و رشد معارف اسلامی کمک شایانی کرد و در شکل‌گیری یک نظام آموزشی برای شیعیان، نقش مؤثری داشت. https://tarikh.nashriyat.ir/sites/tarikh.nashriyat.ir/files/article-files/5001591-1782029527.pdf