TY  - JOUR
ID  - 5002037
TI  - نهاد بیت‌المال در دولت نبوی؛ واقعیت تاریخی یا برداشت متأخّر؟
JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
JA  - 5
LA  - fa
SN  - 2423-4028
AU  - Seyed javad, mirzazadeh
AD  - عضو هیئت علمی اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
AU  - Seyyed Mohammad Kazem, Rajaei Rameshe
AD  - استاد - گروه اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
AU  - Seyyed Mohammad Ali, mousavi
AD  - استادیار گروه اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
AU  - Mohammad javad, yavari
AD  - استادیار - گروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم (علیه السلام)
Y1  - 2025
PY  - 2025
VL  - 22
IS  - 2
SP  - EP  - بیت‌المال ,دولت نبوی ,تشکیلات اداری و مالی ,اموال عمومي. ,DO  - 10.22034/tarikh.2025.5002037
AB  - ديدگاه رايجي در ميان سيره‌نگاران و تاريخ‌پژوهان وجود دارد مبني‌بر اينکه بيت‌المال و تشکيلات مالي و اداري آن پس از عصر نبوي و در دوران خلفا شکل گرفته است. اين ديدگاه، پرسشي جدي را مطرح مي‌کند: آيا الزامات حکومتي، مديريتي و مالي، اقتضاي وجود چنين نهادي را در دولت نبوي نداشته‌اند؟ اين پژوهش با روش توصيفي ـ ‌تحليلي و رويکرد تاريخ‌نگاري انتقادي، به بررسي مبدأ تأسيس بيت‌المال در صدر اسلام مي‌پردازد. هدف اصلي، واکاوي شواهد تاريخي دربارة وجود بيت‌المال به‌مثابة سازوکار مالي نظام‌مند با کارکردهاي مشخص در عصر پيامبر اکرم(ص) است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد که اگرچه ادبيات رسمي درخصوص مفهوم «بيت‌المال» در زمان حکومت نبوي شکل نگرفته بود، اما کارکردهاي اصلي اين نهاد به‌صورت غيرمتمرکز وجود داشت. شواهد و گزارش‌هاي تاريخي از وجود خزانه و مکان‌هاي پراکنده و غيرثابت (مانند نگه‌داري اموال در مسجد، نزد کارگزاران محلي، چراگاه‌هاي اختصاصي و موارد مشابه) حکايت دارد. افزون بر اين، وجود نظام کارگزاري مالي شامل جذب، توزيع، حسابرسي و نظارت بر اموال عمومي، ساختاري مالي منسجم را در دولت نبوي اثبات مي‌کند.
UR  - https://tarikh.nashriyat.ir/node/5002037
L1  - ER  -