TY  - JOUR
    ID  - 5002342
    TI  - تطبیق جنگ‌های سه‌گانه دورۀ امام علی(ع)  بر سیاست و تفکرات سه خلیفۀ نخست
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 5
    LA  - fa
    SN  - 2423-4028
        AU  - Sharifi, Seyed Mohsen
      AD  - استادیار - دانشگاه قم
          AU  - Khakrand , Shokrollah
      AD  - استادیار - گروه تاریخ دانشگاه شیراز
        Y1  - 2026
    PY  - 2026
    VL  - 23
    IS  - 1
    SP  - 23
    EP  - 42
  KW  - بررسی تطبیقی
KW  - جنگ‌های سه‌گانه
KW  - دوره امام علی (ع)
KW  - سیاست
KW  - تفکرات
KW  - سه خلیفه نخست
    DO  - 10.22034/tarikh.2025.5002342
    AB  - بررسی نقش میراث فکری و حکومتی خلفای نخستین در بروز جنگ‌های سه‌گانۀ دوره امام علی موضوع این تحقیق است. فرضیۀ اصلی این تحقیق بر این مطلب استوار است که میان معارضان سه جنگ جمل، صفین و نهروان با سه خلیفۀ نخست مشابهت‌های فکری و عملی بسیاری دیده می‌شود، به‌طوری‌که می‌توان هر یک از این سه جنگ را نمود و برون‌دادی از تفکرات و رفتارهای سه خلیفۀ نخست دانست. جنگ جمل به خاطر بیعت‌شکنی و زیاده‌خواهی و رفتارهای خشن و غیراسلامی اهل جمل با مسلمانان، به‌ویژه در شهر بصره تطابق زیادی به بیعت‌شکنی خلیفۀ اول با امیرمؤمنان علی(ع) دارد. چنان‌که ابوبکر نیز از سر زیاده‌خواهی بیعت غدیر را نادیده انگاشت و در سقیفه بر کرسی خلافت تکیه زد و در رفتار با مخالفان خود خشونت و بی‌عدالتی را از حد گذراند. رفتار و اندیشۀ خوارج در پیش و حین جنگ نهروان بر تفکرات خیلفۀ دوم انطباق زیادی دارد، خشونت افراطی، کج‌فهمی و برداشت سلیقه‌ای از دین و تکفیر دیگران در رفتارهای خوارج و عمر دیده می‌شود، افزون بر این ایدئال بودن حاکمیت خلیفۀ دوم نزد خوارج نشان از تأثیرپذیری از تفکرات او دارد. جنگ صفین نیز از سر زیاده‌خواهی معاویه و حزب اموی بود که حکومتی بر پایۀ جعل و دروغ بنیان نهاده بود و در سرکشی و اباحه‌گری همچون خلیفۀ سوم بود که عثمان نیز در دستیابی به خلافت و حفظ آن همین‌گونه عمل کرد.
    UR  - https://tarikh.nashriyat.ir/node/5002342
    L1  - https://tarikh.nashriyat.ir/sites/tarikh.nashriyat.ir/files/article-files/5002342-1793425227.pdf
    ER  -