TY - JOUR ID - 5003288 TI - چالش هویتی علوم انسانی در ایران و نقش مطالعات تاریخ معاصر در عبور از آن JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 5 LA - fa SN - 2423-4028 AU - Mazaheri, Abozar AD - استادیار - گروه تاریخ اندیشه معاصر مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) Y1 - 2027 PY - 2027 VL - 23 IS - 2 SP - EP - KW - مطالعات تاریخ و اندیشه معاصر ایران KW - چالش هویتی KW - علوم انسانی بومی KW - رویکرد انتقادی KW - گفتمان‌سازی DO - 10.22034/tarikh.2026.5003288 AB - آگاهی از تاریخ معاصر ایران نقشی اساسی در شکل‌گیری هویت ملی ایرانیان دارد و می‌تواند زمینه‌ساز خودفهمی تاریخی و تقویت اراده جمعی باشد. با این حال، پیامدهای ناشی از مواجهه با غرب، به‌ویژه نفوذ روایت‌های شرق‌شناسانه و تصویرسازی‌های سلطه‌محور، مانع از تکوین این خودآگاهی و توجه استقلالی به تجربه تاریخی ایرانیان شده است. از سوی دیگر، اتکای گسترده به علوم انسانی غربی در تحلیل مسائل ایران، علاوه بر ایجاد چالش‌های نظری و هنجاری، ما را با بحران هویتی عمیق‌تری نیز مواجه کرده است. این مقاله با بهره‌گیری از روش تحلیل گفتمان انتقادی، در پی ارائه یک «راهبرد پژوهشی انتقادی» است که بتواند به شالوده‌شکنی گفتمان مسلط غربی در علوم انسانی کمک کرده و زمینه بازسازی هویت ایرانی–اسلامی را فراهم آورد. یافته‌ها نشان می‌دهد که شکل‌گیری حوزه‌ای مستقل با عنوان «مطالعات تاریخ و اندیشه معاصر ایران» و توسعه رویکردی میان‌رشته‌ای و انتقادی، شرط لازم برای عبور از چالش هویتی و رهایی از سلطه گفتمان علوم انسانی غربی است. UR - https://tarikh.nashriyat.ir/node/5003288 L1 - ER -