مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تاریخ اسلام در آینه پژوهش 2423-4028 23 1 2026 04 04 امام علی(ع) و رویارویی با منافقان و مخالفان (راهبردها و روش‌‌ها) 63 83 5003553 10.22034/tarikh.2026.5003553 FA احمد فلاح زاده دکتری - مذاهب اسلامی تهران 0000-0002-7701-4764 داود کدوری 0009-0001-2379-4523 سید ناصر موسوی استادیار، دانشکده مطالعات اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران 0000-0002-9115-4691 محمد حسن نادم دانشیار - شیعه شناسی ، دانشگاه ادیان و مذاهب 175 Journal Article 2026 01 15 During the caliphate of Imam Ali, two groups—hypocrites and opponents—exerted all their efforts to undermine his plans. In response, he adopted a purposeful struggle grounded in method and based on Islamic principles. Nevertheless, there remains a lack of a systematic perspective on the conceptual and functional framework of his struggles. This study, emphasizing the question of what strategies and methods Imam Ali used in confronting his enemies, examines the explicit content of messages found in early sources. The aim of the research is to clarify the intellectual and practical framework of his struggle. The findings indicate that his strategy—that is, the general and long-term policy—advanced in several stages and step by step. To implement each strategy—a logical process for reaching a goal—he employed various methods, that is, different ways of executing the plan. These included responding to doubts and accusations, clarifying the criteria of hypocrisy, cultural struggle (such as cursing in prayer), and others as different forms of such methods. در دورۀ خلافت حضرت علی(ع) دو طیفِ منافقان و مخالفان تمام تلاش خود را برای شکست برنامه‌‌های آن حضرت به کار بستند. آن حضرت نیز مبارزه‌‌ای هدفمند، بر مبنای روش و مبتنی‌بر اصول اسلامی را در برابر آنها پیش گرفتند. فقدان نگاه روشمند به چارچوب مفهومی و عملکردی مبارزات آن حضرت، در این‌باره همچنان احساس می‌‌شود. تحقیق حاضر با تأکید بر اینکه حضرت علی(ع) چه راهبردها و روش‌هایی را در مبارزه با دشمنان خود به کار ‌‌بست؟ به بررسی محتوای آشکار پیام‌های موجود در متون متقدم می‌پردازد. هدف تحقیق روشن نمودن چارچوب فکری و عملی مبارزاتی آن حضرت است. یافته‌‌ها بر آن است: راهبرد (سیاست کلی و طولانی‌مدت) ایشان طی چند مرحله و به‌صورت گام به گام پیش می‌‌رفت. ایشان برای اجرایی کردن هر راهبرد (فرایند منطقی برای رسیدن به هدف) را به کار بست و از روش‌های (شیوه اجرای برنامه) گوناگونی استفاده شد که پاسخ به شبهات و اتهامات، تبیین معیار نفاق، مبارزۀ فرهنگی (لعن در نماز) و... اقسام مختلف آن بودند. https://tarikh.nashriyat.ir/sites/tarikh.nashriyat.ir/files/article-files/5003553-1793425256.pdf