مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تاریخ اسلام در آینه پژوهش 2423-4028 23 1 2026 04 04 مطالعه تطبیقی بحران‌های اقتصادی در حکومت نبوی و علوی و راهکارهای مدیریت آنها 5003914 10.22034/tarikh.2026.5003914 FA محمد واحدنژاد 0009-0003-4092-0549 جواد سلیمانی امیری دانشیار - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره 0000-0002-8405-9047 Journal Article 2026 06 07 هر جامعه‌ای همواره در معرض بحران‌های اقتصادی قرار دارد که عدم مدیریت صحیح آن‌ها پیامدهای ناگواری به دنبال خواهد داشت. جامعه اسلامی در عصر حکومت پیامبر اعظم (ص) و امیرالمؤمنین (ع) نیز با بحران‌های متعدد اقتصادی روبه رو بود که با تدابیر و راهبردهای مبتنی بر موازین اسلامی مدیریت می‌شد ؛ بحران هایی چون شعب ابی طالب و یا تحریم اقتصادی مسلمانان مدینه که به وسیله توزیع اموال شخصی افرادی همچون حضرت خدیجه و یا دور زدن تحریم ها در حکومت نبوی مدیریت شد و بحران های اقتصادی دیگری مانند هرز دادن امکانات بیت‌المال توسط کارگزاران معزول اموی، هزینه های جنگ و غارت بیت المال در شهر بصره که به وسیله ی اصلاح سیستم ستانش و توزیع بیت المال در حکومت امیرمومنان مرتفع گشت. این پژوهش با روش کتابخانه ای در زمینه مدیریت بحران های اقتصادی، به مطالعه تطبیقی سیره نبوی و علوی می‌پردازد تا الگویی کارآمد برای جوامع اسلامی معاصر ارائه دهد.