مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تاریخ اسلام در آینه پژوهش 2423-4028 23 1 2026 04 04 مطالعه تطبیقی بحران‌های اقتصادی در حکومت نبوی و علوی و راهکارهای مدیریت آنها 107 125 5003914 10.22034/tarikh.2026.5003914 FA محمد واحدنژاد 0009-0003-4092-0549 جواد سلیمانی امیری دانشیار - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره 0000-0002-8405-9047 Journal Article 2026 06 07 Every society is constantly exposed to economic crises, and the failure to manage them properly brings about undesirable consequences. The Muslim community during the eras of the Prophet Muhammad and Imam Ali also faced numerous economic crises, which were managed through measures and strategies based on Islamic principles. Crises such as the siege of Abu Talib’s valley and the economic boycott of the Muslims of Medina, which were managed in the Prophetic government through the distribution of personal wealth by individuals such as Lady Khadija or by circumventing the boycott, and other economic crises such as the waste of Bayt al-Mal resources by dismissed Umayyad officials, as well as the costs of war and the plundering of the Bayt al-Mal in Basra, were resolved in the government of the Commander of the Faithful through the reform of the collection and distribution system of the Bayt al-Mal. This research, using a library-based method in the field of economic crisis management, is a comparative study of the Prophetic and Alavi conduct in order to provide an effective model for contemporary Islamic societies. هر جامعه‌ای همواره در معرض بحران‌های اقتصادی قرار دارد که عدم مدیریت صحیح آنها پیامدهای ناگواری به دنبال خواهد داشت. جامعۀ اسلامی در عصر حکومت پیامبر اکرم(ص) و امیرالمؤمنین(ع) نیز با بحران‌های متعدد اقتصادی روبه‌رو بود که با تدابیر و راهبردهای مبتنی‌بر موازین اسلامی مدیریت می‌شد. بحران‌هایی چون شعب ابی‌طالب و یا تحریم اقتصادی مسلمانان مدینه که به وسیلۀ توزیع اموال شخصی افرادی همچون حضرت خدیجه(ع) و یا دور زدن تحریم‌ها در حکومت نبوی مدیریت شد و بحران‌های اقتصادی دیگری مانند هرز دادن امکانات بیت‌المال توسط کارگزاران معزول اموی، هزینه‌های جنگ و غارت بیت‌المال در شهر بصره که به وسیلۀ اصلاح سیستم ستانش و توزیع بیت‌المال در حکومت امیرمؤمنان(ع) مرتفع گشت. پژوهش حاضر با روش کتابخانه‌ای در زمینۀ مدیریت بحران‌های اقتصادی، به مطالعۀ تطبیقی سیره نبوی و علوی می‌پردازد تا الگویی کارآمد برای جوامع اسلامی معاصر ارائه دهد. https://tarikh.nashriyat.ir/sites/tarikh.nashriyat.ir/files/article-files/5003914-1793425286.pdf