مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تاریخ اسلام در آینه پژوهش 2423-4028 7 1 2010 05 17 تاریخ به مثابه فرایند اندیشه در مروج الذهب و التنبیه و الاشراف مسعودی / علی‌رضا واسعی / محمدمهدی سعیدی 71 92 594 FA سیدعلیرضا واسعی دانشیار - پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی محمدمهدی سعیدی دانش پژوه کارشناسی ارشد تاریخ تمدن اسلامی جامعه المصطفی العالمیه ( مجتمع آموزش عالی امام خمینی (ره)- قم) Journal Article 2010 07 06 The term "Modern History" or "Comprehensive History" denotes a change and development occurred in two spheres of method and subject matter of history as a science. This view of history represents more the western historians' approach to the science of history. In the present study, an attempt has been made to reread Masoudi's works to prove that what we call 'modern history' today – whose most outstanding feature is the variety of subjects and an analytical look at events-traces its thousand-year history back to the Islamic civilization. This study seeks to explore Masoudi's various approaches, both in the sphere of method of historiography, with its analytical view of events and facts, and in the domain of such major subjects of science of history as sciences, geography, environment, culture and society. Besides, a brief discussion has been raised on Masoudi's theoretical procedures. اصطلاح «تاریخ جدید» یا «تاریخ جامع»ناظر بر تغییر و تحولی است که در دو حوزه روش و موضوعات علم تاریخ رخ داده است. البته این طرز نگاه به تاریخ بیشتر گویای رویکرد مورخان غربی به مقوله علم تاریخ است. در این پ‍‍ژوهش سعی برآن است تا با بازخوانی آثارموجود مسعودی اثبات شود که آنچه امروزه به تاریخ جدید موسوم شده که بارزترین مشخّصه آن تنوع موضوعات و نگاه تحلیلی به رویدادهاست، سابقه ای دست کم هزار ساله در تمدن اسلامی دارد. در این نگارش به رویکردهای گوناگون مسعودی پرداخته شده است، هم در حوزه روش تاریخ نگاری که نگاهی تحلیلی به رویدادها وامور واقع داشته و هم در حیطه موضوعات علم تاریخ که در اینجا به عمده ترین آن موضوعات از قبیل علوم، جغرافیا، محیط زیست، فرهنگ و اجتماع اکتفا شده است. البته دربار ه رویه های نظری وی نیز به اجمال بحث شده است.