مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تاریخ اسلام در آینه پژوهش 2423-4028 8 3 2012 01 12 اسلام و نظریه‌ی پایان تاریخ 71 85 657 FA محمدعلی توانا استادیار - گروه علوم سیاسی دانشگاه یزد Journal Article 2012 03 05 How will the history end? Is man moving towards perfection, or toward his downfall? In response to these questions, we notice two general views in western sociopolitical philosophy: the first is of the perfectionists including Hegel, one of the philosophers of the eighteenth and nineteenth century, who proposed the state of moral perfection. Perfectionists believe that history is moving towards progress and advancement. The second is of the anti-perfectionists including Edmond Burke, one of the eighteenth century’s conservative philosophers, who proposed the theory of the return to tradition. Anti-perfectionists believe that man's history is in retreat. This theory investigates and criticizes the perfectionism of western sociopolitical philosophy, that is, Fukuyama's theory about the end of history. In his theory, Fukuyama claims that the doctrine of liberal democracy will dominate the world after the decline of communism. The present paper which criticizes Fukuyama's theory in the light of the prominent view of Islamic perfectionists, represented in the doctrine of Shiite Mahdism, uses a qualitative conceptual analysis. Finally, it provides a unique framework, stressing on Islam's governance of the world as a substitute for this theory. فرجام تاریخ چه خواهد بود؛ آیا بشر به سوی کمال گام برمی دارد، یا اینکه انحطاط را تجربه می کند؟ در این زمینه، دو دیدگاه کلان در فلسفه‌ی سیاسی و اجتماعی غرب وجود دارد: یکی، دیدگاه تکامل گرایان، که فرآیند تاریخ را رو به پیشرفت و بهبودی می دانند، همانند هگل، فیلسوف قرن هجدهم و نوزدهم میلادی که نظریه‌ی دولت کمال اخلاقی را مطرح می کند. دیگری، دیدگاه ضدتکامل گرایان، که تاریخ بشر را رو به قهقرا می دانند، همانند، ادموند برک، فیلسوف محافظه کار قرن هجدهم میلادی که نظریه‌ی بازگشت به سنت را پیشنهاد می کند. فوکویاما در نظریه‌ی پایان تاریخ، ادعا می کند که با فروپاشی نظام کمونیسم، آموزه لیبرال دموکراسی عالم گیر خواهد شد. نظریه های تکامل گرایی، فلسفه‌ی سیاسی و اجتماعی غرب، یعنی نظریه‌ی پایان تاریخ فوکویاما را بررسی و نقد می کند. در این مقاله با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، نظریه‌ی پایان تاریخ فوکویاما از منظر یکی از برجسته ترین دیدگاه های تکامل گرایی اسلامی، یعنی آموزه‌ی شیعی مهدویت، به چالش کشیده شده و در پایان، چارچوبی بدیل، یعنی نظریه حاکمیت جهانی اسلام، مطرح شده است. https://tarikh.nashriyat.ir/sites/tarikh.nashriyat.ir/files/article-files/4_0.pdf