مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تاریخ اسلام در آینه پژوهش 2423-4028 12 1 2015 07 30 مکتب تاریخی و کلامی صحابه نگاری 131 146 728 FA محمدرضا هدایت پناه دانشیار - پژوهشگاه حوزه و دانشگاه 0009-0008-2451-6526 Journal Article 2015 02 24 The writers of the Companions’ biographies have structural differences in the compilation of their books, which led to divide them into two schools: ‘hadith’ and 'biography'. They also differ in the way they deal with content and text, i.e. in the kind of works which they wrote about the Companions. In this way, the "content-based" school has come to existence. An inquiry into the books on the Companions’ biographies shows that in this regard active schools which are concerned with content are generally divided into: 'historical' and "theological". These two schools have brought clear differences in the Companions’ biographies concerned with the content especially in writing the biographies of those Companions who have always been criticized for their political and ideological stances. In the "historical" school, apart from his being a jurist, a scholar of Hadith and a theologian, the biographer expounds the content according to the historians’ school, that is, while introducing the Companions, he points to some news that may not please some people. In the "theological" school, however, this kind of news is censored, criticized, and often either rejected or justified. This paper gives an account of the two schools and underlines the differences between them. صحابه نگاران افزون بر اختلاف ساختارى در تألیف کتاب هاى خود، که به دو مکتب «حدیثی» و مکتب «شرح حال نویسی» تقسیم می شوند، از نظر محتوا و متن ـ یعنى چگونگى و کیفیت آنچه در ارتباط با صحابه نوشته اند نیز به یک شکل عمل نکرده اند. بدین روی، مکتب «محتوایى» را پدید آورده اند.      بررسی، مطالعه‌ی دقیق کتاب های صحابه نگاری نشان می دهد که به طورکلی، از نظر محتوا، دو مکتب فعال در این زمینه وجود دارد: مکتب «تاریخی» از یک سو و مکتب «کلامی» از سوى دیگر. این دو دیدگاه، تفاوت ها و تعارض های آشکارى را در صحابه نگاری ها از حیث محتوا و شرح حال صحابه به وجود آورده است. به ویژه در بیان شرح حالِ آن دسته از صحابه که از نظر رفتار سیاسی و فکری، همیشه نقد شده اند. در مکتب «تاریخی»، صحابه نگار فارغ از اینکه یک فقیه، محدث و متکلم است، در بررسی محتوا، منطبق بر مکتب مورخان عمل می کند؛ یعنی ذیل معرفی صحابه، به اخباری از او اشاره می کند که خوشایند برخی نیست، ولی در مکتب «کلامی»، این گونه اخبار سانسور و یا نقد و غالباً رد یا توجیه می شود. این نوشتار در پی تبیین این دو مکتب و تفاوت های آن دو با هم است. https://tarikh.nashriyat.ir/sites/tarikh.nashriyat.ir/files/article-files/6_9.pdf