مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تاریخ اسلام در آینه پژوهش 2423-4028 13 1 2016 05 06 تأملی در پیش‌گامی ابراهیم‌بن هاشم در نشر حدیث کوفیان در قم 27 44 743 FA قاسم خانجانی استادیار - گروه تاریخ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه 0000-0002-4255-2781 محمدرضا هدایت پناه دانشیار - پژوهشگاه حوزه و دانشگاه 0009-0008-2451-6526 Journal Article 2016 06 15 In the second and third centuries, Kufa was one of the most important Shia scientific centers that attracted those who were interested in the various fields of knowledge, especially the science of hadith. Many prophetic hadiths were narrated, quoted and written in kufa, and the hadiths of the household of the Prophet were taught and learned in it and from Kufa, which had a great wealth of traditions, traditions were spread to other Shiite centers. Because of the importance of the transmission of Kufi’s traditions to other places and its impact on the spread of Shiism, some traditionalists whom hadith sources regard as the first to transmit hadiths, have narrated Kufi traditions. For example, Imamiyah Shiite regard “Ibrahim ibn Hashim” as the first to spread Kufi traditions in Qom but, a careful study of the sources reveals that he cannot be regarded as the first to spread the kufi hadiths in Qom and that some other people had spread Kufi traditions in Qom before Ibrahim .Investigating the historical and traditional evidence, this paper reflects on this famous Shiite view about Ibrahim ibn Hashim. کوفه در قرن دوم و سوم، یکی از مهم ترین مراکز علمی شیعه بود که توانست در حوزه های گوناگون علوم، به ویژه علوم حدیث، مرجعیت یابد. روایت، نقل و کتابت حدیث و نیز آموزش و تعلیم و تعلم احادیث اهل بیت علیهم السلام در کوفه سبب شد میراث باارزشی از احادیث ثبت و ضبط شود و از کوفه به مراکز و نقاط دیگر شیعی انتشار یابد. اهمیت انتقال احادیث کوفیان به نقاط دیگر و تأثیر آن بر گسترش و پیشرفت تشیع سبب شده است در منابع حدیثی و تراجم نگاری، از برخی محدثان به عنوان نخستین کسانی یاد شود که حدیث کوفیان را منتقل کرده اند. برای نمونه، اصحاب امامیه «ابراهیم بن هاشم» را نخستین کسی دانسته اند که احادیث کوفیان را در قم منتشر کرد. اما با بررسی دقیق منابع، به نظر می رسد نمی توان وی را نخستین انتشاردهندة احادیث کوفیان در قم دانست و پیش از او افراد دیگری این احادیث را به قم منتقل و آن را انتشار داده بودند. این نوشته با بررسی شواهد تاریخی و حدیثی، تأملی بر این نقل مشهور اصحاب امامیه دربارة ابراهیم بن هاشم دارد. https://tarikh.nashriyat.ir/sites/tarikh.nashriyat.ir/files/article-files/2_12.pdf