مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تاریخ اسلام در آینه پژوهش 2423-4028 14 1 2017 05 18 ارزیابی یافته‌های سفرنامه‌نویسان خارجی از وضعیت شیعیان ایران عصر قاجار (مطالعه‌ی موردی: اوژن اوبن و مادام کارلا سرنا) 63 81 763 FA مریم سعیدیان جزی حوزوی - دانشیار دانشگاه اصفهان 0000-0001-6699-25 پروین حقی دانشجوی کارشناسی ارشد Journal Article 2017 02 02 Travel itineraries are the product of the observations and objective evaluations of their writers. They are considered among the important sources of understanding the identity and culture of a society during the different periods of history on the basis of non-Iranians' views and evaluation. The travel itineraries written by Europeans in recent centuries are of great importance in terms of their subject, interpretation, analysis, evaluation and comparison. Although the works of this group have not addressed the Shiite identity independently and thoroughly, they are worth considering and evaluating due to their being part of the oriental studies, careful consideration which this group gives to some Shiite beliefs and customs and the observations they make about some issues and the special attention given to them by some contemporary orientalists and domestic writers. Among the issues which have been the spcial concern of this group are explaining the Shi'a's beliefs and ideas about religious doctrines and mentioning their leaders, the Iranian Shiite population's religious practices and rites, the special attention they give to the important sacred sites and the clergy, and assessment of their dogmas. This paper deals with the works of two European travelers (Madame Carla Serena and Eugene Obun), who visited Iran during the Qajar period. It concludes that these two travel writers often uses a purely narrative approach based on their incomplete observations of the rituals of Shi'ite population; they make mistakes in their attributing some practices to Shi’ism on the one hand, and they provide inaccurate description of some of the Shiah's beliefs on the other hand. A critical - historical method is used in this study, which is centered on Islamic sources and the works of these two travel writers. سفرنامه ها نتیجه‌ی مشاهدات و ارزیابی عینی نویسندگان آنهاست. بدین روی، از منابع مهم شناخت هویت و فرهنگ یک جامعه در دوره های گوناگون تاریخی از دیدگاه غیرایرانی ها و ارزیابی آنها در این خصوص به شمار می رود. در این میان، سفرنامه هایی که توسط اروپاییان در قرون اخیر نوشته شده، هم به خاطر طرح موضوع و تفسیر و تحلیل و هم ارزیابی و مقایسه‌ی آنها از اهمیت بسزایی برخوردار است. آثار این گروه به طور مستقل و مفصل به هویت شیعی نپرداخته، اما به واسطه‌ی قرار گرفتن در حوزه‌ی مطالعات استشراق و دقت این افراد در برخی عقاید و آداب شیعیان و ارائه‌ی نظر درباره‌ی برخی مسائل و توجه برخی از مستشرقان معاصر و نویسندگان داخلی به آنها، شایسته توجه وارزیابی است. ازجمله موضوعات مطمح نظر این گروه، بیان باورها و عقاید شیعیان در خصوص آموزه های دینی و پیشوایان خود، توصیف رفتارها و مناسک دینی ایرانیان شیعی، توجه به مزارات و روحانیت و ارزیابی مسائل آنهاست. در این مقاله، آثار دو تن از سیاحان اروپایی (مادام کارلاسرنا و اوژن اوبن)، که در دوران قاجار به ایران آمدند بررسی شده و در نهایت این نتیجه به دست آمده است که این دو غالباً نگاهی صرفاً روایت گرانه و مبتنی بر مشاهدات ناقص خود از آداب و مناسک ایرانیان شیعی داشته اند و همین موجب شده تا از یک سو، آنها را حمل بر مذهب تشیع کنند، و از سوی دیگر، در شرح برخی از اصول اعتقادی شیعیان دچار خطا شوند. روش تحقیق «مطالعه تاریخی و انتقادی» است که با استفاده از آثار این دو و منابع اسلامی انجام گرفته است. https://tarikh.nashriyat.ir/sites/tarikh.nashriyat.ir/files/article-files/4_14.pdf