مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تاریخ اسلام در آینه پژوهش 2423-4028 16 1 2019 07 16 کارکرد اجتماعی روحانیتِ شیعه در دوره‌ی قاجار براساس سفرنامه‌های اروپاییان 27 40 797 FA مهرداد دیوسالار دانشجوی دکتری - تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین 0009-0001-8068-7660 سیدرضی قادری دکتری - فلسفه اخلاق دانشگاه باقر العلوم 111111111111111 محمدحسین فرجیهای قزوینی استادیار Journal Article 2019 04 16 This paper studies the social function of the Shiite Clericalism in the Qajar period based on European travelogues. The popular position of the Shiite Clericalism in the Qajar period compared to previous periods is one of the reasons for the importance of this research. Because during the Safavid period, the government had a close relationship with the Shiite Clericalism, as in Naderi and Zand dynasty period, they played a role in legitimizing governments. The main issue of this research is the type of tourists’ attitude towards the function of the Shiite Clericalism, since the tourists have had detailed reports on the social relations of different periods and regions of Iran during the Qajar period. The results of this study show that the Shiite Clericalism had a close relationship with the cultural, educational and political situation through (kataatiib) schools, mosques, and people’s daily affairs. Of course, due to the cultural differences between the tourists and the Iranian-Islamic culture, or because, their interests were threatened by the Shiite Clericalism, biased reports can be seen in their travelogues. در این تحقیق با بررسی سفرنامه های سیاحان در دوره‌ی قاجاریه، به کارکردهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی روحانیت شیعه در این دوره پرداخته می شود. اهمیت این تحقیق به سبب مردمی شدن نهاد روحانیت شیعه در دوره‌ی قاجار در مقایسه با دوره های پیشین است؛ چراکه در دوره‌ی صفویه، روحانیت شیعه نهادی مرتبط با حکومت بود و نیز در دوره‌ی نادری و زندیه نقش مشروعیت بخشی به حکومت ها را داشتند. مسئله‌ی اصلی این تحقیق، نوع نگرش سیاحان به کارکرد روحانیت شیعه است. نگرش آنها به روحانیت شیعه ازاین رو دارای اهمیت است که سیاحان تلاش های مردم شناسانه و گزارش های جزئی از ارتباطات اجتماعی دوره ها و نواحی مختلف ایران در زمان قاجار داشته اند. نتایج به دست آمده از این تحقیق، از ارتباط تنگاتنگ روحانیت شیعه با فرهنگ، آموزش و سیاست از طریق مکتب خانه ها، مساجد و رتق و فتق امور روزانه مردم حکایت دارد. افزون براین، در برخی موارد ازآنجاکه فرهنگ سیاحان با فرهنگ ایرانی ـ اسلامی متفاوت بود یا منافعشان به واسطه‌ی روحانیت شیعه تهدید می شد، گزارش های جانبدارانه در سفرنامه هایشان دیده می شود. https://tarikh.nashriyat.ir/sites/tarikh.nashriyat.ir/files/article-files/2_17.pdf