مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تاریخ اسلام در آینه پژوهش 2423-4028 18 1 2021 08 16 روش‌های گسترش اخبار ساختگی؛ بررسی موردی اخبار مطلاق بودن امام حسن (ع) 81 93 828 FA حسین مرادی نسب استادیار - گروه تاریخ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه 0000-0001-6668-8774 رسول قلیچ دکتری - تاریخ ایران پس از اسلام پژوهشگاه حوزه و دانشگاه Journal Article 2021 06 05 An examination of historical and traditional sources and works shows that some fictitious historical traditions could not be fully propagated and spread at the time of their advent, but many later narrators, knowingly or unknowingly, used various ways to promote and spread them. On the other hand, there are several historical traditions in hadith and historical sources about the numerous divorces of Imam Hasan Mojtaba. Based on the review of many sources, these traditions were brief in the beginning, but later were extensively quoted in numerous sources through various methods and motives. It seems that by identifying the roots of these traditions and the ways of spreading them, a more accurate and clear critique of such fictitious traditions can be provided. Examining numerous traditions about the divorces of Imam Hasan, this study has identified the methods of spreading fictitious traditions in order to obtain a general model for identifying various methods of spreading fictitious traditions. Some of these methods are: adding to the statistics, virtuosity and adding to story details. بررسی منابع و آثار تاریخی و نیز حدیثی نشان می دهد برخی از اخبار تاریخی جعلی در زمان اولیه صدور خود، امکان ترویج و گسترش کامل را نداشته اند، اما بسیاری از راویان بعدی از روی آگاهی و یا ناآگاهی، از روش های گوناگونی برای ترویج و گسترش این گزارش های جعلی استفاده کرده اند. از سوی دیگر، گزارش های تاریخی متعددی در منابع حدیثی و تاریخی مبنی بر مطلاق بودن امام حسن مجتبی وجود دارد که بنا بر نقد و بررسی بسیاری از منابع، در زمان اولیه، خبر مختصری بوده، ولی بعدها با روش ها و انگیزه های گوناگون در منابع به گستردگی نقل شده است. به نظر می رسد می توان با شناسایی ماده اولیه این گزارش ها و شناخت روش های گسترش این اخبار، نقد دقیق تر و روشن تری از این گونه اخبار ساختگی ارائه داد. در این پژوهش با بررسی گزارش های متعدد اخبار مطلاق، این روش های گسترش اخبار جعلی شناسایی شده اند تا بتوان الگویی کلی برای شناسایی روش های گوناگون گسترش اخبار ساختگی به دست آورد. برخی از این روش های گسترش اخبار جعلی عبارتند از: افزودن آمار، فضیلت نمایی و افزودن جزئیات داستانی. https://tarikh.nashriyat.ir/sites/tarikh.nashriyat.ir/files/article-files/5_21.pdf