مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تاریخ اسلام در آینه پژوهش 2423-4028 19 1 2022 08 16 گونه‌شناسی مطالعات عاشورا در یکصد سال اخیر در حوزه‌ی علمیه قم* 115 136 843 FA سیدمحمد حسینی کارشناس ارشد - فلسفه علم دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران فاطمه شکیب رخ دانشجوی دکتری - تاریخ تشیع دانشگاه ادیان و مذاهب 0000000263495990 Journal Article 2022 05 09 The importance of the event of Ashura and the historians’ efforts for recording it from the first centuries of Hijri onwards led to a wide range of studies about it. This process continued in the last century with the centrality of the Qom seminary and the change in the past methods. The studies carried out in this period were influenced by the political and social currents of the Pahlavi era such as the revolutionary movements and the activity of the intellectual currents of religious traditional thought, modern thought and dissidence, and in the direction of confronting some superstitions. Using the method of "typology of Ashura studies", this article seeks to categorize the effective currents and show that, contrary to the historical approach of the past that continued until the Qajar era, these studies have had a central role in creating an explanatory and analytical approach and an evolutionary path in this field of studies through the influence of the aforementioned currents and explaining the goals and analyzing the causes and results of Ashura. اهمیت رخداد عاشورا و اهتمام مورخان به ثبت آن از سده های نخست هجری به بعد، سبب شد تا سیر گسترده ای از مطالعات در این باره شکل بگیرد. این سیر در ادامه و در یکصد سال اخیر با محوریت حوزه‌ی علمیه قم و با تغییر روش های گذشته ادامه یافت. مطالعات صورت گرفته در این دوره متأثر از جریان های سیاسی و اجتماعی عصر پهلوی، همچون تحرکات انقلابی و فعالیت جریان های فکری سنتی اندیش، نواندیش و دگراندیش دینی و در جهت مقابله با برخی خرافات بوده است. این نوشتار با استفاده از روش «گونه شناسی مطالعات عاشورا» می کوشد تا با دسته بندی جریان های مؤثر، بیان کند که این مطالعات برخلاف رویکرد واقعه نگاری گذشته که تا عصر قاجار ادامه یافت، با اثرپذیری از جریان های پیش گفته و تبیین اهداف و تحلیل زمینه ها و پیامدهای عاشورا، نقشی اساسی در ایجاد رویکردی تبیینی و تحلیلی و ایجاد سیری تکاملی در این حوزه مطالعاتی داشته است. https://tarikh.nashriyat.ir/sites/tarikh.nashriyat.ir/files/article-files/6_22.pdf