مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تاریخ اسلام در آینه پژوهش 2423-4028 20 2 2024 01 06 بازنمایی مسئله‌ی جانشینی رسول خدا (ص) در سیره‌ی ابن‌هشام 5 28 868 FA ابوالفضل آریامنش دانشجوی کارشناسی ارشد - تاریخ تشیع دانشگاه فردوسی مشهد مریم عزیزیان استادیار - دانشگاه فردوسی مشهد ، گروه تاریخ دانشکده ادبیات 0000-0002-9772-7913 هادی وکیلی دانشیار - دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2023 06 29 The Prophet’s succession is one of the important issues Islamic scholars and sirah(conduct) writers have discussed. Representation of prophet’s succession in early sirahs is very important because they are the first-hand sources in this field. Considering the wide range of sirah sources, I studied sirah of Ibn Hisham as a standard text, which is a comprehensive text and the rectification of the first complete sirah. Using a descriptive-analytical method, the question of this research is how sirah of Ibn Hisham narrates the succession of Prophet Mohammad, and why is it such narrated? The result is that Ibn Hisham’s religious and diplomatic ideas, which were in accordance with Ahl al-Hadith and the policies of Abbasids, greatly influenced his selection of Prophet’s narrations. He did not mention any tradition related to Imam Ali's succession; and on the other hand, narrating a couple of hadiths, he tried to show that Abu Bakr deserves successorship and Prophet Mohammad and Muslims approve his succession. His selection of narrations regarding succession has made Sirah of Ibn Hisham acceptable for Sunni narrators and especially Ahl al-Hadith - who had increasing theoretic dominance on the world of Islam in the third century - and the financial support of Khalifeh Abbasi for its publication made it long lasting. مسئله‌ی جانشینی رسول خدا (ص) ازجمله مسائلی است که همواره مورد توجه عالمان اسلامی و سیره نویسان بوده است. نحوه‌ی بازنمایی جانشینی در سیره های نخستین، از آن جهت که منابع دست اول در این زمینه محسوب می شوند، بسیار اهمیت دارد. با توجه به گستردگی منابع، سیره‌ی ابن هشام به عنوان یک متن کامل و اینکه برگرفته از نخستین سیره‌ی کامل می باشد، به عنوان متن معیار مورد بررسی قرار گرفت. پرسش این پژوهش که به روش توصیفی ـ تحلیلی است، این است که در سیره‌ی ابن هشام، مسئله‌ی جانشینی رسول خدا(ص) چگونه روایت و چرا این گونه نقل شده است؟ نتیجه این بود که تفکرات مذهبی و سیاسی ابن هشام که همسو با اندیشه‌ی اهل حدیث و سیاست های عباسیان بود، بر گزینش روایات مربوط به عصر نبوی تأثیر گذاشت. وی هیچ کدام از اخبار مربوط به جانشینی امام علی(ع) را نقل نکرده؛ اما در مقابل، با نقل چندین خبر سعی داشته است که ابوبکر را شایسته‌ی خلافت معرفی کند و جانشینی وی را مورد تأیید رسول خدا(ص) و مسلمانان نشان دهد. این نوع گزینش درباره‌ی مسئله‌ی جانشینی سبب شد که سیره‌ی ابن هشام در نظر محدثان عامه و به ویژه اهل حدیث، که هر روز سیطره‌ی اندیشگانی آنان بر جهان اسلام در سده‌ی سوم بیشتر می شد، مقبول واقع شود و با حمایت مالی خلافت عباسی از تکثیر نسخه های آن، ماندگار شود. https://tarikh.nashriyat.ir/sites/tarikh.nashriyat.ir/files/1402-12/1.pdf