واكاوي دامنة انحرافات شلمغاني در منابع فريقين

سال يازدهم، شماره دوم، پياپي 37، پاييز و زمستان 1393

محمدتقي ذاكري / دانشجوي دكتري تاريخ اهل بيت جامعه المصطفي العالمية taghi.zakeri@yahoo.com

دريافت: 17/8/1393 ـ پذيرش: 25/12/1393

چکيده

شلمغاني از شخصيت هاي منسوب به تشيع است که از ديدگاه شيعه و سني، به عنوان چهره اي منحرف شناخته مي شود. او شخصيتي علمي بود و طرف داراني در ميان برخي صاحب منصبان سياسي عصر خود داشت که در دوستي او ثابت قدم بودند. وي با برخورداري از چنين جايگاهي، سوداي رياست بر سازمان وکالت و در پي آن، رياست بر شيعيان را در سر مي پروراند و ازهمين رو، به انتشار عقايدي انحرافي در بين پيروانش دست يازيد. هرچند اصل انتشار عقايد انحرافي توسط شلمغاني در ميان طرف دارانش قابل انکار نيست، اما هريک از منابع موجود، گونه هاي مختلفي از اين عقايد و افکار را به او نسبت داده اند. بررسي و تحليل داده هاي منابع گوناگون با توجه به گرايش هاي مذهبي مؤلفانشان روشن مي سازد که انتساب اين حجم عظيم از عقايد انحرافي به شلمغاني نمي تواند صحيح باشد و دست کم انتساب عقايد و افکاري همچون ادعاي الوهيت و اباحي گري در امور جنسي و عبادات، که عمدتاً در منابع غيرشيعي انعکاس يافته، با ديگر داده هاي تاريخي دربارة واقعيات زندگي او سازگار نيست.

کليدواژه ها: شلمغاني، غلات، شيعه، اباحي گري، الوهيت، نواب، وکلا، عزاقريه.