مكتب صحابه نگاري حديثي؛ اهداف، مزايا و نقايص

سال يازدهم، شماره دوم، پياپي 37، پاييز و زمستان 1393

محمدرضا هدايت پناه / استاديار پژوهشگاه حوزه و دانشگاه                                    mrhp1345@gmail.com

دريافت: 12/9/1393 ـ پذيرش: 12/12/1393

چکيده

«صحابه نگاري» طي بيش از ده قرن، فراز و فرودهاي گوناگوني به خود ديده است. مهم ترين مباحث اين دانش در دو بحث «مكاتب ساختاري» و «مكاتب محتوايي» خلاصه مي شود. در سير تطور صحابه نگاري، مكتب ساختاري به دو مكتب «حديثي» و «شرح حال نگاري» تقسيم مي شود. صحابه نگاري حديثي به سبب مسائل و نيازهاي سياسي، اجتماعي و علمي بر ساختار شرح حال نگاري مقدم بوده است. به همين سبب بخش زيادي از صحابه نگاري هاي متقدم شكل «مسند نويسي حديثي» به خود گرفته است و همين امر سبب پوشيده بودن اين گونه كتاب ها در شمار كتب صحابه نگاري شده است. اهداف و مزايا و نقايصي كه متوجه چنين ساختاري بوده سبب ظهور مرحلة جديدي در صحابه نگاري مي شود كه از لحاظ ساختاري به آن «صحابه نگاري شرح حال نويسي» گفته مي شود. اين نوشتار ضمن تشريح مكتب صحابه نگاري حديثي، گوشه اي از اهداف، مزايا و نقايص اين ساختار را برشمرده است.

كليدواژه ها: صحابه نگاري، مكتب ساختاري، محتوايي، حديث، شرح حال.