تأملي بر تاريخ‌نگاري ابوشامه در «الروضتين» و ذيل آن با تأكيد بر نگرش اعتقادي و سياسي مورخ*

ضميمهاندازه
1.pdf386.46 کيلو بايت

سال دوازدهم، شماره دوم، پياپي 39، پاييز و زمستان 1394

احمد بادكوبه هزاوه / دانشيار گروه تاريخ و تمدن ملل اسلامي دانشگاه تهران                     hazaveh@ut.ac.ir

معصومه آبانگاه ازگمي / كارشناس ارشد تاريخ اسلام دانشگاه مذاهب اسلامي M_Abangah1359@yahoo.com

دريافت: 15/04/1394ـ پذيرش: 28/12/1394

چكيده

توسعه‌طلبي حکومت ايوبيان از مصر تا سرزمين شام و جزيره و جنگ با صليبيان از يک‌سو، و مبارزه با حکومت و انديشة اسماعيليان در مصر و شام از سوي ديگر، فضاي سياسي، نظامي و مذهبي متمايزي را در قلمرو اين دولت به وجود آورد. مطالعه استقرايي تاريخ‌نوشته​هاي اين دوره از تأثير مستقيم چنين فضايي بر روند تاريخ​نگاري مصر و شام حكايت مي‌كند. ابوشامه از جمله مورخان شاخصي است كه متأثر از همين شرايط، به نگارش تاريخ روي آورده است. دو كتاب تاريخي وي، يعني «الروضتين» و ذيل آن، منابعي مهم در تاريخ ايوبيان و جنگ​هاي صليبي به​شمار مي‌روند. نوشتار حاضر بر آن است كه با مطالعة اين دو اثر به عنوان نمونه​اي از تاريخ​نگاري عصر ايوبيان، بازتاب اين تحولات را بر صورت و محتواي اين آثار و نيز بر بينش و نگرش تاريخي، سياسي و مذهبي مورخ نشان دهد. نتايج اين تحقيق نشان از آن دارد که تاريخ‌نگاري ابوشامه گامي مهم در جهت گسترش تاريخ​نوشته‌هاي دودماني اين دوره است و مضامين سياسي و نظامي بر محتواي آنها غلبه‌اي آشكار دارد. او، كه در آثار خود ايوبيان را دولتي مشروع و مطلوب معرفي كرده، در بزرگداشت مقام آنان و سركوب رقباي سياسي و مذهبي‌شان، يعني فاطميان كوشيده است.

كليدواژه‌ها: ابوشامه، تاريخ‌نگاري مصر و شام، دورة ايوبيان، «الروضتين في أخبار الدولتين»، «الذيل علي الروضتين».