كاربست همگرايي شيعيان امامي با سلجوقيان

سال سيزدهم، شماره اول، پياپي 40، بهار و تابستان 1395

حسين مرادي نسب / استاديار پژوهشگاه حوزه و دانشگاه hmoradi@rihu.ac.ir

محمدامين ايزانلو / كارشناس ارشد مدرسي معارف ـ تاريخ و تمدن اسلامي  دانشگاه تهران

دريافت: 18/02/1395ـ پذيرش: 28/06/1395   aminizanloo47@gmail.com

چكيده

با سقوط دولت آل‌بويه (حك 334-447ق) و با به قدرت رسيدن سلجوقيان (حك429-590ق)، خليفة بغداد، طغرل سلجوقي (م455ق) خطبه خواند. با آغاز حكومت طغرل، و رويش سياسي او و كينه‌هاي پنهان از دوران حاكميت آل‌بويه نزد اهل‌سنت، رقابت و تعصب مذهبي برخي از شخصيت‌هاي آن عصر، زمينة درگيري ميان هريك از مذاهب اسلامي، به‌ويژه شيعيان و اهل‌سنت را فراهم ساخت. شدت منازعات مذهبي به حدي بود كه از آن دوران به «عصر مذهبي و جدلي» تعبير شده است. اما در عين حال، بر مبناي «الناس علي دين ملوكهم» برخي تعامل‌ها و همگرايي‌ها ميان شيعيان امامي و حاكميت اهل‌سنت وجود داشت. اختلاف‌هاي داخلي سلجوقيان و نياز آنها به نيروهاي متخصص براي حفظ قدرت و همچنين تحت فشار بودن شيعيان امامي، موجب شد تا عالمان شيعي امامي در پرتو سياست تساهل و تسامح حكومت، نقش اساسي را در حفظ و گسترش مذهب تشيع ايفا كنند و فشار مخالفان را بر شيعيان امامي كاهش دهند. اين مقاله، نوع، اهداف و انگيزة همگرايي شيعيان امامي با حاكميت سلجوقي را بررسي كرده و كاربست همگرايي ميان آنان را تبيين نموده است.

كليدواژ‌ه‌ها: شيعيان امامي، سلجوقيان، همگرايي.