بررسي و تحليل منصب امارت حج در سال نهم هجري

سال سيزدهم، شماره دوم، پياپي 41، پاييز و زمستان 13953

سيدمحمدمهدي حسين‌پور / دانشجوي دکتري فرق و مذاهب اسلامي دانشگاه اديان و مذاهب mfz1378@yahoo.com

سيدعلي حسين‌پور/ دانشجوي دکتري تاريخ تشيع مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره sahosseinpur@yahoo.com

حامد منتظري مقدم/ دانشيار گروه تاريخ مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره         montazeri@qabas.net

دريافت: 19/08/1395ـ پذيرش: 25/12/1395

چکيده

امارت حج در سال نهم هجري، از مسائل مهم و بحث‌برانگيز تاريخ اسلام است. بسياري از انديشمندان شيعه و سني بر اين عقيده‌اند که پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله وسلم در سال نهم هجري شخصي را متصدي اين منصب نموده و در سال بعد، در حجةالوداع، شخصاً اين مسئوليت را به عهده گرفته است. برخي شيعيان حضرت علي عليه السلام، و بيشتر اهل‌سنت، ابوبکر را متصدي اين امر در سال نهم هجري معرفي کرده‌اند.                      
در اين پژوهش، اين مسئله به تفصيل بررسي شده و با بررسي دقيق نظرهاي موجود، اثبات شده که بر خلاف قول مشهور، در اين سال امير الحاجي از سوي پيامبر صلي الله عليه و آله وسلم انتخاب نشده و ايشان فقط براي ابلاغ آيات سوره برائت، ابتدا ابوبکر و سپس حضرت علي عليه السلام را متصدي اين امر نموده‌اند. با اين حال، هر دو گروه براي مدعاي خود، به دلايل متعددي استناد کرده‌اند که پس از بررسي، در نهايت ثابت خواهد شد که دلايل هر دو گروه ضعيف و داراي اشکالات مهمي است و در مقابل، نص صريح بسياري از روايات صحيح‌السند و گزاره‌هاي تاريخي موثق خلاف آن را ثابت مي‌کند.

کليدواژه‌ها: ابلاغ آيات برائت، اميرمؤمنان علي عليه السلام، ابوبکر، ابن‌تيميه، اهل‌تسنن.