حديث «فئة باغيه» و پاسخ به شبهات ابن‌تيميه در دفاع از معاويه ( بازخواني منابع تاريخي و حديثي اهل‌سنت)

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال چهاردهم، شماره اول، پياپي 42، بهار و تابستان 1396

محمد نصيري / استاديار دانشکده معارف و انديشه اسلامي دانشگاه تهران                                 nasiri.m@ut.ac.ir

سيدحسن قاضوي / استاديار دانشکده معارف و انديشه اسلامي دانشگاه تهران                       shghazavi@ut.ac.ir   

مصطفي رئيسي / دانشجوي دکتري شيعه‌شناسي دانشگاه اديان و مذاهب             nasimedalat1387@yahoo.com

دريافت: 20/2/96 ـ پذيرش: 22/6/96

چکيده

يکي از رخدادهاي به‌ظاهر پيچيدة صدر اسلام، جنگ‌هاي داخلي ميان مسلمانان در دورة خلافت علي‌‌بن ابي‌طالب عليه السلام است، به‌گونه‌اي‌كه حتي برخي از صحابة بزرگ رسول اکرم صلي الله عليه و آله در حقانيت يک جبهه در مقابل جبهة ديگر تا مدتي دچار حيرت بودند.            
در خصوص چرايي، چگونگي و پيامدهاي اين نبردها، پژوهش‌هايي هرچند مختصر انجام شده، اما دربارة تحليل مستند و شبهه‌شناسانة رخدادهاي ريز و درشت اين جنگ‌ها، کاري انجام نشده و يا کمتر بدان پرداخته شده است.       
يکي از اين رخدادهاي مهم، نبرد «صفين» است كه شهادت عمار ياسر در آن توسط سپاه معاويه رخ داد. رسول خدا صلي الله عليه و آله در حديثي متواتر فرمودند:‌ او (عمار ياسر) را فئة باغيه (گروهي ستمگر) خواهند کشت. حديثي که به سبب حضور عمار در سپاه امام علي عليه السلام به‌وضوح دلالت بر حقانيت مواضع امام علي عليه السلام به طور عام و باطل بودن معاويه و سپاه ياغي او به طور خاص دارد.                                              
ازآنجاکه ابن‌تيميه با طرح شبهاتي در خصوص اين حديث، به دفاع همه‌جانبه از معاويه پرداخته است، نشانه‌شناسي بطلان دلايل و توجيهات او اهميت فراوان مي‌يابد. ترديد در سند حديث و تضعيف دلالت آن، ادعاي اجتهاد معاويه و مثاب دانستن او، حتي در صورت خطاكار بودنش در اجتهاد و نكاتي ديگر ازجمله مسائل و شبهات ابن‌تيميه است که در تحقيق پيش‌رو، با تأکيد بر منابع تاريخي و حديثي اهل‌سنت محل تأمل و نقد قرار گرفته است.

کليدواژه‌ها: عمارياسر، اصحاب رسول خدا صلي الله عليه و آله، حديث فئة باغيه، شبهات ابن‌تيميه، معاويه، ابن‌تيميه و دفاع از معاويه، امام علي عليه السلام، عمروعاص.