مسلمانان از روزهاى آغازین بعثت به بازگو کردن و نقل سیره و روش زندگانى رسول خدا(صلى الله علیه وآله) اهتمام ورزیدند. پس از آن، نگارش و تدوین سیره نبوى آغاز و سپس از مهم ترین رشته هاى علمى شمرده شد. نگارش سیره نبوى در قالب ها و با نگاه هاى متفاوتى صورت گرفت که یکى از شکل هاى تدوین آن، سیره نگارى بر اساس دلایل و معجزات است. اگر چه بسیارى از کتاب هاى دلایل، به ویژه نخستین نگاشته هاى از این دست، از میان رفته و جز اندکى باقى نمانده است، اما همان تعداد باقى مانده، به معرفى و شناخت بیشترى نیاز دارند. از آن جا که شناخت منابع و نگاشته هایى با این نگاه، محققان را براى پژوهش و تحقیق بهتر در زمینه سیره پیامبر و تاریخ اسلام رهنمون خواهد بود، در این نوشته به معرفى اجمالى مهم ترین کتاب هاى دلایل، بیان شیوه، روش و محتوا و تمایز بین آن ها و نیز نقد و بررسى برخى از آن ها پرداخته ایم.
1. ابن ندیم، محمد بن اسحاق (م 385ق)، الفهرست، تحقیق رضا تجدد، تهران.
2. ابوحاتم رازى، احمد بن حمدان (م 322 ق )، أعلام النبوّه، تحقیق، تصحیح و مقدمه صلاح صاوى و غلام رضا اعوانى، با مقدمه انگلیسى سید حسین نصر، تهران، انجمن فلسفه ایران، 1397ق.
3. ابونعیم احمد بن عبدالله اصبهانى (م 430 ق )، دلائل النبوّه، تحقیق محمد رواس قلعه جى و عبدالبر عباس، چاپ اول: بیروت، دار النفائس، 1406 ق.
4. اصبهانى، قوام السنه ابوالقاسم اسماعیل بن محمد بن الفضل تیمى (م 535 ق)، دلائل النبوّه، تحقیق ابو عبدالرحمن مساعد بن سلیمان راشد حمید، چاپ اول: بیروت، دارالعاصمه.
5. بخارى، محمدبن اسماعیل (م 260ق)، الصحیح، تحقیق قاسم شماعى رفاعى، چاپ اول: بیروت، دارالقلم، 1407 ق.
6. بغدادى، اسماعیل باشا (م 1339ق)، ایضاح المکنون فى الذیل على کشف الظنون، تحقیق محمد شرف الدین بالتقایا و رفعت بیله کیسى، بیروت، دار احیاء التراث العربى .
7. بغدادى، اسماعیل باشا (م 1339ق)، هدیة العارفین اسماء المؤلفین و آثار المصنفین، بیروت، دار احیاء التراث العربى .
8. بیهقى، ابوبکر احمد بن حسین (م 458ق)، دلائل النبوّة و معرفة احوال صاحب الشریعه، تحقیق عبدالمعطى قلعجى، چاپ اول: بیروت، دارالکتب العلمیه، 1405 ق.
9. تهرانى، آقا بزرگ (م 1389 ق)، الذریعة الى تصانیف الشیعه، بیروت، دار الأضواء، 1403ق.
10. جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، چاپ اول: قم، انتشارات انصاریان، 1376.
11. حاجى خلیفه، مصطفى بن عبدالله (م 1067 ق)، کشف الظنون عن اسامى الکتب و الفنون، چاپ اول: بیروت، دار الکتب العلمیه، 1413 ق.
12. خرگوشى، ابوسعید واعظ (م 407 ق)، شرف النبى(صلى الله علیه وآله)، ترجمه نجم الدین محمود راوندى، تصحیح محمد روشن، تهران، انتشارات بابک، 1361.
13. خطیب بغدادى، احمد بن على (م 463 ق)، تاریخ بغداد أو مدینة السلام، بیروت، دارالکتب العلمیه.
14. ذهبى، محمد بن احمد (م 748ق)، سیر اعلام النبلاء، تحقیق شعیب ارنؤوط، چاپ هفتم: بیروت، مؤسسة الرساله، 1401 ق.
15. زرکلى، خیر الدین (م 1410 ق)، الاعلام، بیروت، دار العلم للملایین، 1992 م .
16. سخاوى، محمد بن عبدالرحمن (م 902ق)، الاعلان بالتوبیخ لمن ذم التاریخ، دمشق، مطبعة البرقى، 1349 ق.
17. سمعانى، عبدالکریم بن محمد، (م 562ق)، الأنساب، تحقیق عبد اللّه عمر بارودى، بیروت، دار الجنان، 1408 ق.
18. صفدى، خلیل بن أیبک (م ،764ق)، الوافى بالوفیات، به کوشش یوسف فان اس، بیروت، دار صادر، 1411 ق.
19. طبرسى، اعلام الورى.
20. طبرى على بن ربن (م 260 ق )، الدین و الدولة فى اثبات نبوّة النبى محمد(صلى الله علیه وآله)، تحقیق عادل نویهض، چاپ سوم: بیروت، دار الافاق الجدیده، 1979 م.
21. قاضى ابرقوه، رفیع الدین اسحاق بن محمد هَمَدانى (به احتمال م 623 ق)، سیرت رسول الله(صلى الله علیه وآله)، با مقدمه و تصحیح اصغر مهدوى، چاپ دوم: تهران، انتشارات خوارزمى، 1361.
22. کلبرگ اتان، کتابخانه ابن طاووس، ترجمه سیدعلى قرائى و رسول جعفریان، قم، کتابخانه آیة اللّه مرعشى نجفى، 1371.
23. ماوردى (م 450 ق)، ابوالحسن على بن محمد، أعلام النبوّه، تصحیح خالد عبدالرحمن عک، چاپ اول: بیروت، دارالنفائس، 1414 ق .
24. نجاشى، احمد بن على (م 450ق)، رجال النجاشى، تحقیق موسى شبیرى زنجانى، قم، مؤسسة النشر الاسلامى، 1416 ق.
25. هارونى حسنى زیدى، ابوالحسن احمد بن حسین (م 421 ق )، اثبات نبوّة النبى(صلى الله علیه وآله)، تحقیق خلیل احمد ابراهیم حاجّ، مصر، المکتبة العلمیه.