Tarikh Islam dar Ayene-ye pazhuhesh, Volume 23, Issue 1, No 60, Year 2026, Pages 63-83

    Imam Ali and Confrontation with Hypocrites and Opponents (Strategies and Methods)

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Ahmad fallahzadeh / Assistant Professor, Department of Islamic History, University of Religions and Denominations / ahram12772@yahoo.com
    davoud kodouri / PhD in Islamic History, University of Religions and Denominations / dk114000@gmail.com
    ُSeyed Naser Musavi / Assistant Professor, Department of Islamic History, University of Religions and Denominations / sn.musavi@urd.ac.ir
    Mohammad Hasan / Associate Professor, Department of Shi‘a Studies, University of Religions and Denominations / nadem185@tahoo.com
    dor 20.1001.1.24234028.1405.23.1.4.8
    doi 10.22034/tarikh.2026.5003553⏳
    Abstract: 
    During the caliphate of Imam Ali, two groups—hypocrites and opponents—exerted all their efforts to undermine his plans. In response, he adopted a purposeful struggle grounded in method and based on Islamic principles. Nevertheless, there remains a lack of a systematic perspective on the conceptual and functional framework of his struggles. This study, emphasizing the question of what strategies and methods Imam Ali used in confronting his enemies, examines the explicit content of messages found in early sources. The aim of the research is to clarify the intellectual and practical framework of his struggle. The findings indicate that his strategy—that is, the general and long-term policy—advanced in several stages and step by step. To implement each strategy—a logical process for reaching a goal—he employed various methods, that is, different ways of executing the plan. These included responding to doubts and accusations, clarifying the criteria of hypocrisy, cultural struggle (such as cursing in prayer), and others as different forms of such methods.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :امام علی(ع) و رویارویی با منافقان و مخالفان (راهبردها و روش‌‌ها)
    Abstract: 
    در دورۀ خلافت حضرت علی(ع) دو طیفِ منافقان و مخالفان تمام تلاش خود را برای شکست برنامه‌‌های آن حضرت به کار بستند. آن حضرت نیز مبارزه‌‌ای هدفمند، بر مبنای روش و مبتنی‌بر اصول اسلامی را در برابر آنها پیش گرفتند. فقدان نگاه روشمند به چارچوب مفهومی و عملکردی مبارزات آن حضرت، در این‌باره همچنان احساس می‌‌شود. تحقیق حاضر با تأکید بر اینکه حضرت علی(ع) چه راهبردها و روش‌هایی را در مبارزه با دشمنان خود به کار ‌‌بست؟ به بررسی محتوای آشکار پیام‌های موجود در متون متقدم می‌پردازد. هدف تحقیق روشن نمودن چارچوب فکری و عملی مبارزاتی آن حضرت است. یافته‌‌ها بر آن است: راهبرد (سیاست کلی و طولانی‌مدت) ایشان طی چند مرحله و به‌صورت گام به گام پیش می‌‌رفت. ایشان برای اجرایی کردن هر راهبرد (فرایند منطقی برای رسیدن به هدف) را به کار بست و از روش‌های (شیوه اجرای برنامه) گوناگونی استفاده شد که پاسخ به شبهات و اتهامات، تبیین معیار نفاق، مبارزۀ فرهنگی (لعن در نماز) و... اقسام مختلف آن بودند.
    References: 
    • قرآن کریم.
    • نهج البلاغه، قم، هجرت‏، 1414ق.
    • ابن ‌‌ابی‌‌الحدید، عبدالحمید بن هبۀ‌الله، شرح نهج البلاغه، قم، کتابخانۀ آیت‌الله مرعشی نجفی، 1404ق.
    • ابن شهرآشوب مازندرانی، محمد، مناقب آل ابی‌‌طالب، تحقیق یوسف بقاعی، قم، ذویالقربی، 1387ق.
    • ابن‌اثیر، عزالدین علی بن محمد، الکامل فی التاریخ‏، بیروت، دار الصادر، 1385ق.
    • ابن‌اعثم کوفی، احمد، الفتوح، تحقیق علی شیری، بیروت، دارالاضواء، 1411ق.
    • ابن‌جوزی، سبط، تذکرة الخواص‏، قم، شریف الرضی، 1418ق.
    • اسماعیلی، علی و جوان آراسته، حسین، «بررسی روش‌ها و اهداف مبارزه جریان نفاق قاسطین با امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه و پیامدهای آن. 1403، پژوهش‌‌های نهج البلاغه، 2 (23)، 89-106.
    • الیاسی، هادی، «رفتارشناسی جریان نفاق در دشمنی با خلافت امیرمؤمنان(ع): بررسی موردی مقطع تاریخی آیۀ انذار. 1397، امامت‌پژوهی، 2 (8)، 143-165.
    • بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، تحقیق محمدباقر محمودی، بیروت، مؤسسة الاعلمی، 1394ق.
    • بیهقی، ابراهیم بن محمد، المحاسن و المساوی، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1420ق.
    • تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غررالحکم و دررالکلم، تصحیح سیدمهدی رجائی، قم، دارالکتب الاسلامی، 1410ق.
    • التمیمی، ابوحاتم، السیرة النبویة و اخبار الخلفاء، چ سوم، بیروت، الکتب الثقافیه، 1417ق.
    • ثقفی، ابراهیم بن محمد، الغارات، تحقیق جلال‌الدین‏ ارموی، تهران، انجمن آثار ملى‏، 1395ق.
    • حاجی‌زاده، یدالله، «جایگاه جنگ در مواجهه با دشمن در سیره نظامی امام علی(ع)»، 1401، جستارهای تاریخ اسلام، ش4، ص121-141.
    • حسن‌بیگی، ابراهیم، مدیریت راهبردی، تهران، سمت، 1394.
    • حسین‌زاده فخاری، مهدی، برخورد معصومین(ع) در مواجهه با مخالفان و منافقان، تهران، گنجور، 1400.
    • حسینی، سیدغلامحسین، «کارگزاران و موقعیت جغرافیایی حکومت علی(ع)»، 1379، حکومت اسلامی، ش18، ص337-368.
    • خسروپناه، عبدالحسین، جریان‌شناسی فکری ایران معاصر، قم، معارف، 1389.
    • دره‌کی، علیرضا، «سیرۀ حکومتی امام علی(ع) در برخورد با مخالفان»، 1394، پژوهشهای اجتماعی اسلامی، ش3، ص61-94.
    • دینوری، ابن‌قتیبه، الامامة و السیاسة، تحقیق علی شیری، بیروت، دارالاضواء، 1410ق.
    • دینوری، ابوحنیفه، اخبار الطوال، تحقیق عبدالمنعم عامر، قم، شریف الرضی، 1368.
    • دینوری، ابوحنیفه، اخبار الطوال، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، تهران، نی، 1364ش. 
    • سلیمانی امیری، جواد، عدالت در گرداب: جریان شناسی تحلیلی حکومت علوی، چ هشتم، قم، دفتر نشر معارف، 1396.
    • سلیمانی امیری، جواد، ریزش خواص در حکومت امیرمومنان(ع): بررسی عوامل لغزش 66 تن از خواص در حکومت علوی، قم، دفتر نشر معارف، 1393.
    • شاقلی، ریحانه و همکاران، روش‌های نوین تدریس، کرج، آموزش کشاورزی، 1399.
    • شرافتی، حسین، نفاق و منافق در حکومت امام علی(ع). پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، 1393.
    • صالحی، اسماعیل، امام علی(ع) و جریان‌‌های سیاسی بعد از پیامبر(ص)، تهران، پلک، 1391.
    • طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج على أهل اللجاج، تحقیق محمدباقر خرسان، مشهد، مرتضى‏، 1403ق.
    • طبری، محمد بن جریر، المسترشد فی امامة علی ابن ابی‌طالب، قم، کوشانپور، 1415ق.
    • طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم والملوک (تاریخ طبری)، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، دارالتراث، 1387ق.
    • فرانکفورد، چاوا و دیوید نچمیاس، روش‌های پژوهش در علوم اجتماعی، ترجمة فاضل لاریجانی و رضا فاضلی، تهران: سروش، 1382.
    • فلاح‌زاده، احمد، «فاطمۀ زهرا و جنگ روایت‌ها»، 1401، ره توشه، ش11-12، ص17-29.
    • فیومی، احمد بن محمد، مصباح المنیر، قم، دارالهجرة، 1414ق.
    • کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1407ق.
    • کوفی، محمد بن سلیمان، مناقب الامام امیرالمؤمنین(ع)، تحقیق محمدباقر محمودی، قم، مجمع احیاء الثقافة الاسلامیه، 1412ق.
    • مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1384ق.
    • مسعودی، علی بن حسین، التنبیه والاشراف، قاهره، دارالصاوی، بی‌تا.
    • مظاهری، مریم و همکاران، «عملکرد حضرت علی(ع) در دشمن‌شناسی و رویارویی با دشمنان»، 1401، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، ش50، 105ـ116.
    • مفید، محمد بن محمد بن نعمان، الأمالی، تحقیق حسین استادولى و علی‌اکبر غفارى، قم، کنگرۀ شیخ مفید، 1413ق.
    • مفید، محمد بن محمد بن نعمان، الجمل، تحقیق سیدعلی میرشریفی، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، 1413ق.
    • مقدس اردبیلی، احمد، زبدةالبیان، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
    • مکارم شیرازی، ناصر، پیام امام امیرالمؤمنین(ع)، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1386.
    • منقری، نصر بن مزاحم، وقعة صفین، چ دوم. قم، کتابخانۀ آیت‌الله مرعشی نجفی، 1403ق.
    • نصوحی، محمدرضا، «روش برخورد امیرالمؤمنین امام علی(ع) با مخالفان سیاسی در زمان خود»، در: چهاردهمین همایش ملی نخبگان. اصفهان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان ـ خوراسگان، 1403.
    • نورمحمدی، مهدی، «رفتار‌شناسی امام علی(ع) در برابر مخالفان»، 1392، ره‌‌توشه، ش116 ص217-229.
    • واقدی، محمد بن عمر، المغازی، بیروت، اعلمی، 1409ق.
    • یعقوبی، احمد بن اسحاق، تاریخ یعقوبی، بیروت، دار صادر، بی‌تا.
    References: 
    • Rowe, Allen, Strategic management, Addison publishing company Inc, 1990.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    fallahzadeh, Ahmad, kodouri, davoud, Musavi, ُSeyed Naser, , Mohammad Hasan. (2026) Imam Ali and Confrontation with Hypocrites and Opponents (Strategies and Methods). Tarikh Islam dar Ayene-ye pazhuhesh, 23(1), 63-83 https://doi.org/10.22034/tarikh.2026.5003553.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Ahmad fallahzadeh; davoud kodouri; ُSeyed Naser Musavi; Mohammad Hasan ."Imam Ali and Confrontation with Hypocrites and Opponents (Strategies and Methods)". Tarikh Islam dar Ayene-ye pazhuhesh, 23, 1, 2026, 63-83

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    fallahzadeh, A, kodouri, D, Musavi, Ù, , M.(2026) 'Imam Ali and Confrontation with Hypocrites and Opponents (Strategies and Methods)', Tarikh Islam dar Ayene-ye pazhuhesh, 23(1), pp. 63-83

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    fallahzadeh, A, kodouri, D, Musavi, Ù, , M. Imam Ali and Confrontation with Hypocrites and Opponents (Strategies and Methods). Tarikh Islam dar Ayene-ye pazhuhesh, 2026; 23(1): 63-83