A Comparative Study of Economic Crises in the Prophetic and Alid Governments and Strategies for Their Management
Article Type:
Research
Writers:
✍️ Mohammad Vahednejad
/ Advanced-level seminary student in History of the Ahl al-Bayt, Institute of Imam Reza / 313revenge313@gmail.com
/ Advanced-level seminary student in History of the Ahl al-Bayt, Institute of Imam Reza / 313revenge313@gmail.comJavad Soleymani Amiri / Professor, Department of History, Imam Khomeini Educational and Research Institute / soleymaniamiri@iki.ac.ir
/ Professor, Department of History, Imam Khomeini Educational and Research Institute / soleymaniamiri@iki.ac.ir 10.22034/tarikh.2026.5003914⏳
Abstract:
Every society is constantly exposed to economic crises, and the failure to manage them properly brings about undesirable consequences. The Muslim community during the eras of the Prophet Muhammad and Imam Ali also faced numerous economic crises, which were managed through measures and strategies based on Islamic principles. Crises such as the siege of Abu Talib’s valley and the economic boycott of the Muslims of Medina, which were managed in the Prophetic government through the distribution of personal wealth by individuals such as Lady Khadija or by circumventing the boycott, and other economic crises such as the waste of Bayt al-Mal resources by dismissed Umayyad officials, as well as the costs of war and the plundering of the Bayt al-Mal in Basra, were resolved in the government of the Commander of the Faithful through the reform of the collection and distribution system of the Bayt al-Mal. This research, using a library-based method in the field of economic crisis management, is a comparative study of the Prophetic and Alavi conduct in order to provide an effective model for contemporary Islamic societies.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :مطالعه تطبیقی بحران‌های اقتصادی در حکومت نبوی و علوی و راهکارهای مدیریت آنها
Abstract:
هر جامعه‌ای همواره در معرض بحران‌های اقتصادی قرار دارد که عدم مدیریت صحیح آنها پیامدهای ناگواری به دنبال خواهد داشت. جامعۀ اسلامی در عصر حکومت پیامبر اکرم(ص) و امیرالمؤمنین(ع) نیز با بحران‌های متعدد اقتصادی روبه‌رو بود که با تدابیر و راهبردهای مبتنی‌بر موازین اسلامی مدیریت می‌شد. بحران‌هایی چون شعب ابی‌طالب و یا تحریم اقتصادی مسلمانان مدینه که به وسیلۀ توزیع اموال شخصی افرادی همچون حضرت خدیجه(ع) و یا دور زدن تحریم‌ها در حکومت نبوی مدیریت شد و بحران‌های اقتصادی دیگری مانند هرز دادن امکانات بیت‌المال توسط کارگزاران معزول اموی، هزینه‌های جنگ و غارت بیت‌المال در شهر بصره که به وسیلۀ اصلاح سیستم ستانش و توزیع بیت‌المال در حکومت امیرمؤمنان(ع) مرتفع گشت. پژوهش حاضر با روش کتابخانه‌ای در زمینۀ مدیریت بحران‌های اقتصادی، به مطالعۀ تطبیقی سیره نبوی و علوی می‌پردازد تا الگویی کارآمد برای جوامع اسلامی معاصر ارائه دهد.
References:
- قرآن کریم.
- نهج البلاغه.
- آیتی، محمدابراهیم، تاریخ پیامبر اسلام، قم، دارالفکر، 1386.
- ابن ابی‌الحدید، عبدالحمید بن هبۀ‌الله، شرح نهج البلاغه، قم، کتابخانۀ آیت‌الله مرعشی نجفی، 1363.
- ابن‌اثیر، عزالدین علی، کامل فی التاریخ، ترجمۀ ابوالقاسم حالت و عباس خلیلی، تهران، مؤسسۀ مطبوعات علمی، 1371.
- ابن‌اعثم کوفی، احمد بن محمد، الفتوح البلدان، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۱۱ق.
- ابن‌سعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، بیروت، دارالصادر، 1374ق.
- ابن‌شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ۱۴۰۴ق.
- ابن‌ماجه، محمد بن یزید، سنن ابن‌ماجه، بیروت، دارالمعرفه، ۱۹۹۸م.
- ابن‌هشام، عبدالملک بن، السیرة النبویۀ، بیروت، دارالمعرفۀ، 1955م.
- ابن‌هشام، عبدالملک، زندگانی محمد پیامبر اسلام، ترجمه: سیدهاشم رسولی، تهران: کتابچی، 1375
- ابن‌سعد، محمد بن سعد، طبقات الکبری، بیروت، دارصادر، 1968م.
- بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح بخاری، دمشق، دار ابن‌کثیر، 2002م.
- بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح بخاری، دمشق، دار ابن‌کثیر، 2002م.
- بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، بیروت، دارالفکر، 1417ق.
- بیهقی، ابوبکر احمد بن حسین، دلائل النبوۀ، ترجمۀ محمود مهدوی دامغانی، تهران، علمی و فرهنگی، 1361
- بیهقی، ابوبکر احمد بن حسین، السنن الکبری، بیروت: دارالفکر، 1416ق.
- تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، تهران، دارالکتب الاسلامی، 1410ق.
- دینوری، احمد بن داود، اخبار الطوال، ترجمۀ محمود مهدوی دامغانی، تهران: نشر نی، 1363.
- رشاد، علی‌اکبر، دانشنامه امام علی(ع)، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1395.
- زید بن علی بن الحسین(ع)، مسند الامام زید، بیروت، منشورات دار مکتبۀ الحیاۀ، 1412ق.
- سمهودی، علی بن عبدالله، وفاء الوفا بأخبار دار المصطفی، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۲۰۰۶م.
- صدوق، محمد بن علی، الامالی، تهران، کتابچی، 1376.
- صدوق، محمد بن علی، من لایحضره الفقیه، قم، جامعۀ مدرسین، 1413ق.
- صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، 1404ق.
- طباطبائی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمۀ سیدمحمدباقر موسوی همدانی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1374.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، تهران، فراهانی، 1360.
- طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، دارالمعرفۀ، 1415ق.
- طلاس، مصطفی، پیامبر(ص) و آیین نبرد، ترجمۀ حسن اکبری مرزناک، تهران، بعثت، بی‌تا.
- طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، بیروت، دارالاضواء، 1406ق.
- عاملی، سیدجعفر مرتضی، الصحیح من سیرة النبی الاعظم، قم، دارالحدیث، 1426ق.
- قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر قمی، ترجمۀ جواد غفاری، قم، بنی‌الزهرا، 1392ق.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1363.
- مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب، ترجمۀ ابوالقاسم پاینده، تهران، علمی و فرهنگی، بی‌تا.
- مسلم بن حجاج نیشابوری، الجامع الصحیح، بیروت، دار ابن‌حزم، ۱۹۹۸م.
- مفید، محمد بن محمد نعمان، الاختصاص، قم، مؤسسۀ النشر اسلامی، 1414ق.
- مفید، محمد بن محمد بن نعمان، الارشاد، قم، کنگرۀ شیخ مفید، 1413ق.
- مفید، محمد بن محمد بن نعمان، الجمل، بیروت، مکتبۀ الداوری، ۱۴۱۶ق.
- منقری، نصر بن مزاحم، وقعۀ صفین، ترجمۀ کریم زمانی جعفری، تهران، مؤسسۀ فرهنگی رسا، 1364.
- واقدی، محمد بن عمر، الروات، بیروت: مؤسسۀ الاعلمی للمطبوعات، 1409
- واقدی، محمد بن عمر، المغازی، ترجمۀ محمود مهدوی دامغانی، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، 1369.
- هروی، جواد، تاریخ سامانیان (عصر طلایی ایران بعد از اسلام)، چ دوم. تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۲.
- یعقوبی، احمد بن ابی‌یعقوب، تاریخ یعقوبی، ترجمۀ محمدابراهیم آیتی، چ ششم، تهران، علمی و فرهنگی، 1371.
Copyright © 2026 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Vahednejad, Mohammad, Soleymani Amiri, Javad. (2026) A Comparative Study of Economic Crises in the Prophetic and Alid Governments and Strategies for Their Management. Tarikh Islam dar Ayene-ye pazhuhesh, 23(1), 107-125 https://doi.org/10.22034/tarikh.2026.5003914.
Mohammad Vahednejad; Javad Soleymani Amiri."A Comparative Study of Economic Crises in the Prophetic and Alid Governments and Strategies for Their Management". Tarikh Islam dar Ayene-ye pazhuhesh, 23, 1, 2026, 107-125
Vahednejad, M, Soleymani Amiri, J.(2026) 'A Comparative Study of Economic Crises in the Prophetic and Alid Governments and Strategies for Their Management', Tarikh Islam dar Ayene-ye pazhuhesh, 23(1), pp. 107-125
