Associate professor in Islamic Azad University- Qaemshahr
The present study has two sections: the first is concerned with the historical course, the limits and the jurisdiction of the Muhtasib's post and the necessary qualifications for acceding to it in religious scholars' views and works and that of the states men in Abbasid period; in the second one, the extent to which the appointments conformed with the necessary qualifications and standards for this religious institution is investigated, and finally, it is concluded that this responsibility used to be relegated to learned men who were familiar with legal and jurisprudential matters, and to trustworthy and qualified men. Some rulers, however, would relegate this post which should bring about peace and security for people to persons who would promise to pay more.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :دیوان حسبه و شروط احراز آن در عصر عباسیان
Abstract:
اين پژوهش، در بازشناسىِ كاربردهاى لقب اميرالمؤنين، مشتمل بر سه فصل: «بررسى واژگانى»، «نخستين كاربرد» و «گسترش كاربرد» است، كه در دو قسمت، در دو شماره پياپى از مجله، ارائه خواهد شد. قسمت نخست پژوهش كه در اين شماره تقديم مىشود، تا بخشى از آخرين فصل (گسترش كاربرد) را دربرمىگيرد، و ادامه آن فصل، انشاءاللّه در شماره بعدى تقديم خواهد شد. همچنين، نتيجهگيرى پژوهش، بهطور يكجا، در پايان قسمت دوم، ارائه خواهد شد.
1. ابن اثير، عزالدين على، الكامل فى التاريخ، بيروت، دارالصادر لطباعة و النشر، 1385 ق / 1965 م.
2. ابن اخوه، محمد بن احمد بن قرشى، آيين شهردارى در قرن هفتم هجرى (مَعالِمُ الْقُربَه فى اَحكامِ الحِسبه)، ترجمه جعفر شعار، چاپ سوم: تهران، چاپخانه شركت انتشارات علمى و فرهنگى، 1376.
3. ابن خلدون، عبدالرحمن، مقدمه ابن خلدون، ترجمه محمدپروين گنابادى، چاپ هشتم: تهران، شركت انتشارات علمى و فرهنگى، 1375.
4. ابن طقطقى، محمد بن على بن طباطبا، تاريخ فخرى در آداب ملكدارى و دولتهاى اسلامى، ترجمه محمدوحيد گلپايگانى، چاپ سوم: تهران، شركت انتشارات علمى و فرهنگى، 1367.
5. ابن كثير، ابوالفداء اسماعيل بن عمر، البدايه و النهايه، چاپ مكتبة المعارف، 1966 م.
6. ابن منظور، لسان العرب، بيروت، داراحياء التراث العربى.
7. ابن نديم، اسحاق بن محمد، الفهرست، شرح و تعليق يوسف على طويل، بيروت، دارالكتب العلميه، 1996 م.
8. ابويعلى، محمد بن حسين فرّاء، الاحكام السلطانيه، تصحيح محمد حامد، چاپ دوم: مصر، مركز النشر، مكتبة الاعلام الاسلامى، 1406 ق / 1357 ش.
9. تنوخى، قاضى ابوالحسن بن على، النشوار و المحاضرة، بيروت، [بىتا].
10. جرجى زيدان، تاريخ تمدن اسلام، ترجمه على جواهر كلام، چاپ ششم: تهران، انتشارات اميركبير، 1369.
11. جوينى، منتجبالدين على بن احمد كاتب، عتبهالكتبه، تصحيح علامه فقيد محمد قزوينى و عباس اقبال، تهران، شركت سهامى چاپ، 1329.
12. خطيب بغدادى، ابوبكر احمد بن على، تاريخ بغداد، بيروت، دارالفكر، [بىتا].
13. خنجى اصفهانى، فضل بن روزبهان، سلوك الملوك، تهران، چاپ محمدعلى موحد، خوارزمى، 1362.
14. خواجه نظامالملك طوسى، ابوعلى حسن، سياستنامه، به اهتمام هيوبرت دارك، چاپ چهارم: تهران، شركت انتشارات علمى و فرهنگى، 1378.