Volume 7, Issue 4, No 28, Year 2026, Pages 105-118
Ibn Fahad al-Hilli: a Sufi or Gnostic Jurist
Article Type:
Promotional
Writers:
Ali Gholami Dahaghi / Assistant Professor and Faculty Member of Department of Islamic Sciences, Isfahan Medical Sciences University / ali_gho_d@yahoo.com
Amirhosein Mozaffarizad / MA student of the History of Shiite, the center of professional trainings, Isfahan Seminary / amir.hm60@yahoo.com
Abstract:
Ahmad b. al-Fahad Hilli is one of the scholars whom some writers consider as a sufi who inclined towards sufism basing their idea on the works and disciples attributed to him. The present research devotes much attention to his works and disciples to prove the veracity or falsity of such a claim. This idea of attribution becomes more valid when we know that Mohammad b. Fallah, one of Ahmad's disciples and the founder of a Shiʿah government, Mosha'sha'ites, promoted such a claim to legitimize his sovereignty. Despite the scarcity of information on this issue, the researcher has used a library method in his investigation of the latest researches in this regard.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :ابنفهد حلی: صوفی یا فقیه عارف؟
Abstract:
احمد بن فهد حلی از دانشمندان بزرگ شیعه است که برخی نویسندگان وی را به سبب انتساب بعضی شاگردان و تألیفات به ایشان، صوفی، یا متمایل به تصوف معرفی کرده اند. بررسی استادان، شاگردان و تألیفات وی برای اثبات درستی یا نادرستی چنین ادعایی مسئله اصلی این پژوهش است. این انتساب، زمانی بیشتر تقویت می شود که توجه داشته باشیم که یکی از بنیان گذاران دولت شیعی مشعشعیان، یعنی محمد بن فلاح، شاگرد وی بوده و برای مشروعیت بخشیدن به حاکمیت خود، موجب ترویج چنین فرضیه ای شده است. به رغم قلّت اطلاعات درباره این مسئله در منابع، روش نگارنده، روش کتابخانه ای با بررسی آخرین تحقیقات در زمینه است.
References:
- افندي اصفهاني، ميرزا عبدالله، رياض العلماء و حياض الفضلاء، خيام، قم، 1401 ق.
- امين، سيدمحسن، اعيان الشيعة، بيروت، دار التعارف للمطبوعات، 1406 ق.
- برسي، الحافظ رضيالدين رجب، مشارق انوار اليقين في اسرار اميرالمؤمنين، چ دوم، قم، ذوي القربي، 1427 ق.
- تميمي آمدي، عبدالواحد بنمحمد، غررالحكم، قم، دفتر تبليغات اسلامي، 1366 ش.
- تهراني، آقا بزرگ، الذريعة الي تصانيف الشيعة، قم، اسماعيليان، 1408 ق.
- جعفريان، رسول، «رويارويي فقيهان و صوفيان در عصر صفويان»، كيهان انديشه، ش 33، آذر و دي 1369.
- حسني، هاشم معروف، تصوف و تشيع، ترجمه سيد محمد صادق عارف، مشهد، آستان قدس رضوي، 1369.
- حلي، ابنفهد، التحصين في صفات العارفين، قم، مدرسه امام مهدي، 1406 ق.
- خوانساري، ميرزاباقر موسوي، روضات الجنات في احوال العلماء و السادات، قم، مكتبة اسماعيليان، 1390 ق.
- ذكاوتي قراگزلو، عليرضا، «نهضت مشعشعي و گذاري بر كلام المهدي» معارف، ش 1، فروردين ـ تير1375.
- زادهوش، محمدرضا، «راهنماي پژوهش درباره ابنفهد حلي، نسخه پژوهي، پائيز 1385، ش 3.
- زرين كوب، عبدالحسين، ارزش ميراث صوفيه، چ سيزدهم، تهران، اميركبير، 1387.
- سبحاني، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، قم، مؤسسه امام صادق، 1418 ق.
- سلطاني، مصطفي، «ولايت فقيه از ديدگاه ابنفهد حلي»، علوم سياسي، سال هفتم، ش 25، بهار 83.
- شوشتري، قاضي نورالله، مجالس المؤمنين، تهران، كتابفروشي اسلاميه، 1354 ش.
- شيبي، كامل مصطفي، تشيع و تصوف، ترجمه عليرضا ذكاوتي قراگوزلو، چ چهارم، تهران، اميركبير، 1385.
- طوسي، ابوجعفر محمدبن حسن، الأمالي، قم، دارالثقافة، 1414 ق.
- عابدي، احمد، «عرفان و تصوف (اختلاف ها و اشتراكها)»، كتاب نقد، كرسيهاي نقد و نظريه پردازي، مقاله اول، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، سال هشتم، ش 39، تابستان 1385 ش.
- عاملي، شيخ حر، امل الآمل، نجف اشرف، مكتبة الأندلس، 1385 ق.
- عبدالرزاق، سيدمحمد، «مصباح المبتدي و هداية المقتدي لابنفهد الحلي»، مجله تراثنا، دي 1367، ش 16.
- غني، قاسم، تاريخ تصوف در اسلام، چ دوم، تهران، زوار، 1340.
- قمي، شيخ عباس، الكني و الالقاب، نرم افزار كتابهاي اسلامي اينترنت، مركز تحقيقات كامپيوتري علوم اسلامي.
- كليني، محمد بنيعقوب، الكافي، تهران، دار الكتب الإسلامية، 1365.
- مجلسي، محمدباقر، بحارالأنوار، بيروت، مؤسسة الوفاء، 1404 ق.
- مدني بجستاني، سيدمحمود، فرهنگ كتب حديثي شيعه، تهران، شركت چاپ و نشر بين الملل، 1385.
- مطهري، مرتضي، آشنايي با علوم اسلامي، چ بيست و دوم، تهران، صدرا، 1378.
- هامي، داود، «عناصر اخلاقي و عرفاني در فقه شيعه»، مكتب اسلام، سال 40، ش 2.
- هينلر، جان آر، فرهنگ اديان جهان، ترجمه گروه، قم، دانشگاه اديان و مذاهب، 1386.
- يثربي، سيديحيي، عرفان نظري، چ ششم، قم، بوستان كتاب، 1387ش.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Gholami Dahaghi, Ali, Mozaffarizad, Amirhosein. (2026) Ibn Fahad al-Hilli: a Sufi or Gnostic Jurist. , 7(4), 105-118
Ali Gholami Dahaghi; Amirhosein Mozaffarizad."Ibn Fahad al-Hilli: a Sufi or Gnostic Jurist". , 7, 4, 2026, 105-118
Gholami Dahaghi, A, Mozaffarizad, A.(2026) 'Ibn Fahad al-Hilli: a Sufi or Gnostic Jurist', , 7(4), pp. 105-118
