, Volume 13, Issue 1, No 40, Year 2025 , Pages 121-146

    The Influence of Muslims’ Sociocultural History on Ibn Jubayr’s Travelogue

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Mahdi yaghoobi / MA Student of the history of Shiism, IKI / mahdiyaghoobi83@gmail.com
    Mohammad javad yavari / PhD student of history of Twelver Shiism, IKI / javadyavari@yahoo.com
    Abstract: 
    Travelogues are considered among the important sources for studying the sociocultural conditions existing in the different historical periods. Ibn Jubayr’s travelogue is one of these important sources. In the second half of the sixth century AH, Ibn Jubayr, the Sunni scholar from Andalusia, traveled from the westernmost region of the Muslim world to the center of Islam to perform Hajj. This travel is considered as an important step in understanding the cultural and social situation of Muslims in the sixth century AH. On his way, he first went to Egypt and then to Hejaz. After Hajj, he visited Iraq and Syria. His visit to Sicily and describing the events that happened in it is among the oldest accounts of that region which was governed by European Christians. The present paper seeks to answer a number of important questions in this regard. Can we refer to Ibn Jubayr’s travelogue for understanding the social and cultural situation of the Muslims of that time? In what conditions were the Shi’ah and Muslims living in those Christian areas? To what extent were the accounts in Ibn Jubayr’s book influenced by his religious viewpoint? In Ibne Jubayr’s book which focuses on describing the events of Hajj, therefore, the social and cultural conditions of Muslims in general, and the Shi’ah in particular are reflected. The book also contains interesting, albeit sometimes prejudiced accounts, about the Shi’ah.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :بازتاب تاریخ فرهنگی و اجتماعی مسلمانان در سفرنامه‌ی ابن‌جبیر
    Abstract: 
    سفرنامه ها از جمله منابع مهم در بررسی وضعیت فرهنگی و اجتماعی دوره های تاریخی به شمار می روند. سفرنامه‌ی ابن جبیر در زمره‌ی این منابع مهم است. سفر ابن جبیر، عالم سنی مذهب اهل اندلس، در نیمه دوم قرن ششم هجری، به قصد انجام مناسک حج، از غربی ترین منطقه‌ی جهان اسلام در آن تاریخ، یعنی اندلس، به مرکز جهان اسلام، گام مهمی در جهت معرفی وضعیت فرهنگی و اجتماعی مسلمانان در قرن ششم قمری به حساب می آید. وی در مسیر خود، ابتدا به سرزمین مصر رفت، سپس به حجاز رسید. او پس از اعمال حج، از سرزمین عراق و شام دیدن کرد. بازدید وی از جزیره‌ی سیسیل و شرح ماوقع آن از جمله‌ی قدیمی ترین گزارش ها از آن منقطه است که تحت حکومت مسیحیان اروپا اداره می شد. مسئله‌ی مهم این است که با توجه به سفرنامه‌ی ابن جبیر، آیا می توان وضیعت فرهنگی و اجتماعی مسلمانان آن دوره را به دست آورد؟ همچنین وضعیت شیعیان و شرایط زندگی آنان، اوضاع مسلمانانی که در آن مناطق مسیحی نشین سکونت داشتند و میزان تأثیر دیدگاه مذهبی ابن جبیر در نقل مطالب کتاب چگونه است؟ متن پیش رو با هدف پاسخ گویی به سؤالات مذکور سامان یافته است. وضعیت فرهنگی و اجتماعی مسلمانان به صورت عموم و شیعیان به طور خاص در سفرنامه‌ی ابن جبیر منعکس شده است. همچنین درباره‌ی شیعیان نیز گزارش های جالب توجه – هرچند گاهی همراه با تعصب - در کتاب آمده است.
    References: 
    • ابن‌اثير، على‌بن ابى الكرم، 1385ق، الكامل في التاريخ، بيروت، دار صادر.
    • ابن‌جبير، محمدبن احمد، 1370، سفرنامه ابن‌جبير، تصحيح ويليام رايت، ترجمه پرويز اتابكي، مشهد، آستان قدس رضوي.
    • ـــــ ، بي‌تا، رحلة ابن‌جبير، بيروت، مكتبة الهلال‏.
    • ابن‌خطيب، محمد‌بن عبدالله‏، 1424ق، الإحاطة في أخبار غرناطة، بيروت، دار الكتب‌‌العلميه.
    • ابن‌سعد، محمد، 1418ق، الطبقات الكبري، چ دوم، بيروت، دارالكتب العلميه.
    • ابن‌عنبه، سيداحمدبن علي، 1417ق، عمدة الطالب في انساب آل ابي‌طالب، قم، انصاريان.
    • بلاذري، احمدبن يحيي، 1417ق، انساب الاشراف، بيروت، دارالفكر.
    • حافظ ابرو، عبدالله‌بن لطف‌الله، 1375، جغرافياي حافظ ابرو، تحقيق صادق سجادي، تهران، ميراث مكتوب.
    • حلى، حسن‌بن يوسف‌بن مطهر، 1413ق، مختلف الشيعة في أحكام الشريعة، چ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامى.
    • حموي، ياقوت‌بن عبدالله، 1995م، معجم البلدان، چ دوم، بيروت، دارصادر.
    • دايرة المعارف بزرگ اسلامي، 1369، زيرنظر سيدكاظم موسوي بجنوردي، تهران، نشر مركز دايرة المعارف بزرگ اسلامي.
    • ذهبي، محمدبن احمد، 1407ق، تاريخ الاسلام، تحقيق عمر عبدالسلام تدمري، بيروت، دارالكتاب العربي.
    • ـــــ ، 1413ق، سير اعلام النبلاء، تحقيق بشار عواد معورف و محيي هلال السرحان، چ نهم، بيروت، مؤسسة الرسالة.
    • زركلي، خيرالدين، 1989م، الأعلام قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربين و المستشرقين، ط الثامنة، بيروت، دارالعلم للملايين.
    • زوكارى، محمود‌بن محمد، 1956م، الزيارات( بدمشق)، تحقيق صلاح الدين منجد، دمشق، مطبوعات المجمع العلمي العربي‏.
    • سباعي، احمد، 1420ق، تاريخ مكه، چ هشتم، مكه، مكتبة احياء التراث الاسلامي.
    • سبحاني، جعفر، بي‌تا، بحوث في الملل و النحل‏، قم، مؤسسة الإمام الصادق.
    • سمعانى، عبد الكريم‌بن محمد، 1382ق، الأنساب، تحقيق عبد الرحمن‌بن يحيى المعلمى اليمانى، حيدر آباد، مجلس دائرة المعارف العثمانية.
    • شبّر، جواد، 1409ق، ادب الطف أو شعراء الحسين‏، بيروت، دارالمرتضي.
    • شريف مرتضى، على‌بن حسين موسوى، 1405ق، رسائل الشريف المرتضى، تحقيق سيدمهدي رجايي، قم، دارالقرآن الكريم.
    • شهرستاني، محمدبن عبدالكريم، 1364، الملل و النحل، قم، شريف رضي.
    • صدوق، محمدبن علي، 1413ق، من لا يحضره الفقيه، چ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامى.
    • طوسى، محمد‌بن حسن، 1407ق، الخلاف، تحقيق علي خراساني و ديگران، قم، دفتر انتشارات اسلامى.
    • عباسي، علي‌اكبر، 1382-1383، «سفرنامه ابن‌جبير»، كتاب ماه تاريخ جغرافيا، ش 77 و 78، ص31-34.
    • فخررازي، محمدبن عمر، 1419ق، الشجرة المباركة في أنساب الطالبية، چ دوم، قم، مكتبة آية الله المرعشى النجفى‏.
    • كليني، محمدبن يعقوب، 1407ق، الكافي، چ چهارم، تهران، اسلاميه.
    • لين پول، استانلي، 1363، طبقات سلاطين اسلامي، ترجمه عباس اقبال، چ دوم، تهران، دنياي كتاب.
    • مازندرانى، ابن‌ شهرآشوب، 1379ق، ‏المناقب، قم، علامه.
    • مجلسي،‌ محمدباقر، ‏بحارالانوار، چ دوم، تهران، اسلاميه.
    • مسعودي، على‌بن الحسين‌، 1409ق، مروج الذهب و معادن الجوهر، تحقيق اسعد داغر، چ دوم، قم، دارالهجره.
    • مشكور، محمدجواد، 1372، فرهنگ فرق اسلامي، چ دوم، مشهد، آستان قدس رضوي.
    • مفيد، محمد‌بن محمد‌بن نعمان، 1413ق – الف، المقنعة، قم، كنگره جهانى هزاره شيخ مفيد.
    • ـــــ ، 1413ق – ب، الارشاد، قم، كنگره جهاني هزاره شيخ مفيد.
    • مقدسي، محمدبن احمد، 1411ق، احسن التقاسيم في معرفة الاقاليم، ط. الثالثة، القاهرة، مكتبة مدبولي.
    • نجفى، محمدحسن، بي‌تا، جواهر الكلام في شرح شرائع الإسلام، تحقيق عباس قوچاني، چ هفتم، بيروت، دار إحياء‌التراث العربي.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    yaghoobi, Mahdi, yavari, Mohammad javad.(2025) The Influence of Muslims’ Sociocultural History on Ibn Jubayr’s Travelogue. , 13(1), 121-146

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mahdi yaghoobi; Mohammad javad yavari."The Influence of Muslims’ Sociocultural History on Ibn Jubayr’s Travelogue". , 13, 1, 2025, 121-146

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    yaghoobi, M, yavari, M.(2025) 'The Influence of Muslims’ Sociocultural History on Ibn Jubayr’s Travelogue', , 13(1), pp. 121-146

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    yaghoobi, M, yavari, M. The Influence of Muslims’ Sociocultural History on Ibn Jubayr’s Travelogue. , 2025; 13(1): 121-146