Volume 14, Issue 2, No 43, Year 2026, Pages 31-57
An In-Depth Analysis of the Orientalists' Opinions about Hadrat Khadija’s Life
Article Type:
Research
Writers:
Abstract:
The life and character of the Prophet Muhammad (S) as the Prophet of Islam, has always been interested by the Orientalists. Hadrat Khadija (as), as the first wife and first Muslim woman in the Meccan era, in the Prophet’s family, had a noticeable role in the initial stage of the invitation of the Allah's Messenger. Accordingly, the various dimensions of Hadrat Khadija’s (as) life had a lot of manifestation in Orientalists’ works. The most Orientalists’ opinions have been analyzed around five topics, familiarity of Hadrat Khadija (as) with the Prophet (S), her marriage to the Prophet (S), the event of an appointment (Be'sat), her support for the Messenger of Allah (S) and the demise of Hadrat Khadija (as) and its consequences. Using a desk research and referring to the early historical sources, and considering the natural differences between the Islamic and western culture and the conditions and ruling spirit over the Orientalist studies, this paper analyzes the unconfirmed claims of the Orientalist in this respect, though, naturally, some views are verifiable and consistent with the early historical sources.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :بررسی و نقد آراء مستشرقان درباره زندگانی حضرت خدیجه علیها اسلام
Abstract:
زندگانی و شخصیت حضرت محمد صلی الله علیه و آله وسلم به عنوان پیامبر دین مبین اسلام، همواره مورد توجه شرق شناسان بوده است. در خانوادهی پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم، حضرت خدیجه علیها اسلام، به عنوان اولین همسر و نخستین ایمان آورنده به ایشان در عصر مکی، نقش برجسته ای در مراحل ابتدایی دعوت رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم داشت. براین اساس، ابعاد مختلف زندگانی حضرت خدیجه علیها اسلام، در آثار مستشرقان نمود و تجلی فراوانی داشته است. دیدگاه بیشتر مستشرقان حول پنج محور نحوهی آشنایی حضرت خدیجه علیها اسلام با پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم، ازدواج با پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم، ماجرای بعثت و حمایت های ایشان از رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم، و رحلت خدیجه علیها اسلام و پیامدهای آن واکاوی شده است.
طبیعی است که برخی از دیدگاه های مستشرقان، با گزارش های منابع متقدم تاریخی همسو و قابل تأیید است، اما ادعاهای غیرقابل تأیید متعددی نیز به چشم می خورد که در این نوشتار، با لحاظ تفاوت های طبیعی میان فرهنگ جهان اسلام و غرب و نیز شرایط و روح حاکم بر مطالعات شرق شناسی ـ به روش کتابخانه ای و با استناد به منابع متقدم تاریخی ـ مورد بررسی و نقد قرار گرفته است.
References:
- ابناثیر، علی، الکامل فیالتاریخ، بیروت، دارصادر، 1385ق.
- ـــــ ، اسدالغابة فی معرفةالصحابة، بيروت، دارالفکر، 1409ق.
- ابناسحاق، محمد، سیرة ابناسحاق(کتاب السیر و المغازی)، قم، دفتر مطالعات تاریخ و معارفاسلامی، 1410ق.
- ابنجوزی، عبدالرحمنبن علی، تذکرةالخواص، قم، منشورات الشریفالرضی، ۱۴۱۸ق.
- ابنحبیب بغدادی، محمد، المحبر، تحقیق ایلزة لیختن شتیتر، بیروت، دارالآفاقالجدیده، بیتا.
- ـــــ ، المنمق فی اخبار قریش، تحقیق خورشیداحمد فاروق، بیروت، عالمالکتب، 1405ق.
- ابنحجر عسقلانی، احمدبن علی، الإصابة فی تمییزالصحابة، تحقیق عادلاحمد عبدالموجود و علیمحمد معوض، بیروت، دارالکتبالعلمیه، 1415ق.
- ابنحزم، علیبن احمد، جمهرة أنسابالعرب، تحقيق لجنة من العلماء، بيروت، دارالكتبالعلميه، 1403ق.
- ابنسعد، محمد، طبقاتالکبری، تحقیق عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتبالعلمیه، 1410ق.
- ابنسیدالناس، محمدبن محمد، عيونالأثر فى فنونالمغازى والشمائل والسير، تعليق ابراهيممحمد رمضان، بيروت، دارالقلم، 1414ق.
- ابنشهرآشوب مازندراني، محمدبن علی، المناقب، قم، علامه، 1379ق.
- ابنعبدالبر، یوسف، الاستیعاب فی معرفةالأصحاب، تحقیق علیمحمد البجاوی، بیروت، دارالجیل، 1412ق.
- ابنقتیبه دینوری، عبداللهبن مسلم، المعارف، تحقیق ثروت عکاشه، ط. الثانيه، قاهره، الهیئةالمصریة العامةللکتاب، 1992م.
- ابنکثیر، اسماعیل، البداية و النهاية، بیروت، دارالفکر، 1407ق.
- ابنواضح یعقوبی، احمدبن ابییعقوب، تاریخالیعقوبی، بیروت، دارصادر، بیتا.
- ابنهشام، عبدالملک، السیرةالنبویة، تحقیق مصطفیالسقا و ابراهیمالأبیاری و عبدالحفیظ شلبی، بیروت، دارالمعرفة، بیتا.
- ابوالقاسمکوفی، علیبن احمد، الاستغاثة فی بدعالثلاثه، تهران، مؤسسة الأعلمی، 1373ق.
- ابوت، نبیا، عایشه همسر پیغمبر، ترجمة سیدغلامرضا سعیدی، تهران، آسیا، 1344.
- ارنست، کارل، اقتدا به محمد؛ نگرشی نو به اسلام در جهانمعاصر، ترجمة قاسم کاکایی، تهران، هرمس، 1389.
- اسمیت، هوستون، «مذهب انسانی»، در: اسلام از نظرگاه اندیشمندان غرب، ترجمه و حواشی علیاصغر حکمت، چ سوم، تهران، امیرکبیر، 1357.
- اشپولر، برتولد، جهان اسلام، ترجمة قمر آریان، تهران، امیرکبیر، 1354.
- آرمسترانگ، کارن، محمد، زندگینامه پیامبر اسلام، ترجمة کیانوش حشمتی، چ دوم، تهران، حکمت، 1386.
- آرنولد، توماسواکر، تاریخ گسترش اسلام، ترجمة ابوالفضل عزتی، چ دوم، تهران، دانشگاه تهران، 1385.
- آئینهوند، صادق، سیرهنویسی و سیرهنگاران، چ دوم، تهران، خانهکتاب، 1388.
- بخاری، محمدبن اسماعيل، صحيحالبخاري، تحقیق محمدزهيربن ناصرالناصر، دمشق، دارطوق النجاه، 1422ق.
- بروکلمان، کارل، تاریخ ملل و دول اسلامی، ترجمة هادی جزایری، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1346.
- بلاذری، احمدبن یحیی، أنسابالأشراف، تحقیق سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت، دارالفکر، 1417ق.
- بورلو، ژوزف، تمدن اسلامی، ترجمة سیداسدالله علوی، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، 1386.
- بیهقی، احمدبن حسین، دلائلالنبوه و معرفةأحوال صاحبالشریعة، تحقیق عبدالمعطی قلعجی، بیروت، دارالکتبالعلمیه، 1405ق.
- ـــــ ، سننالكبرى، تحقیق محمدعبدالقادر عطا، بیروت، ط. الثالثه، دارالكتبالعلميه، 1424ق.
- پطروشفسکی، ایلیاپاولویچ، اسلام در ایران، ترجمة کریم کشاورز، چ چهارم، تهران، پیام، 1354.
- پورت، جاندیون، عذر تقصیر به پیشگاه محمد و قرآن، ترجمة سیدغلامرضا سعیدی، قم، درالتبلیغ اسلامی، 1348.
- پورنقشبند، نادر، «نحوه برخورد اسلامشناسان غرب با سیرة رسول اکرم»، در: مجموعه مقالات همایش سیرهشناختی پیامبراعظم، به اهتمام اصغر منتظرالقائم، اصفهان، دانشگاه اصفهان، 1385.
- تصویر خانواده پیامبر، در: دائرةالمعارف اسلام (ترجمه و نقد)، ناقدین: عبدالرضا عرب و دیگران، زیرنظر محمد تقيزاده داوری، قم، مؤسسة شیعهشناسی، 1387.
- حتی، فیلیپ خوری، تاریخ عرب، ترجمة ابوالقاسم پاینده، چ سوم، تهران، آگاه، 1380.
- ـــــ ، شرق نزدیک در تاریخ؛ یک سرگذشت پنجهزارساله، ترجمة قمر آریان، چ دوم، تهران، علمی و فرهنگی، 1382.
- حلبی، علىبن ابراهيم، سيرةالحلبية، بيروت، دارالکتبالعلمیه، 1427ق.
- حورانی، آلبرت، تاریخ مردمان عرب، ترجمة فرید جواهرکلام، تهران، امیرکبیر، 1384.
- دورانت، ویل، تاریخ تمدن (عصر ایمان)، کتاب چهارم از بخشدوم، ترجمة ابوالقاسم پاینده، تهران، اقبال، 1343.
- دوسلیه، آلن و روژه آرنالدز، آئینه اسلام در شناخت اسلام، ترجمة سیدعبدالحسین حسینی، تهران، سعیدی، بیتا.
- دولابی، محمدبن احمد، ذریةالطاهرة، تحقیق سیدمحمدجواد حسینی جلالی، قم، جامعه مدرسین، 1418ق.
- دومینیک، سوردل، اسلام، ترجمة اسماعیل دولتشاهی، تهران، چ دوم، شرکتسهامی کتابهای جیبی، 1358.
- ذهبی، محمدبن احمد، تاریخالإسلام و وفیاتالمشاهیر والأعلام، تحقیق عمرعبدالسلام تدمری، ط. الثانيه، بیروت، دارالکتابالعربی، 1413ق.
- روتون، مالیس، دنیای اسلام، ترجمه و اقتباس مرتضی مدنینژاد، بیجا، بینا، 1391.
- سایکس، سرپرسی، تاریخ ایران، ترجمة سیدمحمدتقی فخرداعیگیلانی، چ هفتم، تهران، افسون، 1380.
- شیمل، آنهماری، محمد، رسول خدا، ترجمة حسن لاهوتی، چ چهارم، تهران، علمی و فرهنگی، 1387.
- صدوق، محمدبن علی، منلایحضرهالفقیه، تحقیق علیاکبر غفاری، قم، مؤسسة النشرالاسلامی، 1413ق.
- صمیمی، مینو، محمد در اروپا، ترجمة عباس مهرپویا، چ دوم، تهران، اطلاعات، 1384.
- طباطبائی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیرالقرآن، ط. الثالثه، بیروت، موسسةالاعلمی للمطبوعات، 1393ق.
- طبری، محمدبن جریر، تاریخ طبری، تحقیق محمدابوالفضل ابراهیم، ط. الثانيه، بیروت، دارالتراث، 1387ق.
- عبدالمحمدی، حسین، مستشرقان و پیامبر اعظم، چ دوم، قم، المصطفی، 1394.
- عیاشی، محمدبن مسعود، تفسیرالعیاشی، تحقیق سیدهاشم رسولی محلاتی، تهران، المطبعةالعلمیه، 1380ق.
- قاضیابرقوه، اسحاقبن محمد، سيرت رسولالله، تحقیق اصغر مهدوی، چ سوم، تهران، خوارزمی، 1377.
- قمی، علیبن ابراهیم، تفسیرالقمی، تصحیح سیدطبیب جزائری، چ سوم، قم، دارالکتاب، 1404ق.
- کارلایل، توماس، تاریخ حیات پیامبر اسلام (از کتابالابطال)، ترجمة عبدالله زنجانی، تبریز، کتابخانه سروش، 1312.
- کریمینیا، مرتضی، «سیری اجمالی در سیرهنگاری پیامبر اسلام در غرب»، در: سیرهپژوهی در غرب؛ گزیده متون و منابع، تدوین مرتضی کریمینیا، تهران، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1386.
- کلینی، محمدبن یعقوب، الکافی، تحقیق مرکز بحوث دارالحدیث، قم، دارالحدیث، 1429ق.
- کورزین، فیلیس، امپراتوری اسلامی، ترجمة مهدی حقیقتخواه، تهران، ققنوس، 1386.
- کوفی، فراتبن ابراهیم، تفسیر فراتالکوفی، تصحیح محمدکاظم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1410ق.
- گارده، لوئی، اسلام؛ دین و امت، ترجمة رضا مشایخی، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1352.
- گیپ، همیلتن، اسلام: بررسی تاریخی، ترجمة منوچهر امیری، چ دوم، تهران، علمی و فرهنگی، 1380.
- لاپیدوس، ایرا ماروین، تاریخ جوامع اسلامی، ترجمة علی بختیاریزاده، چ دوم، تهران، اطلاعات، 1387.
- لوبون، گوستاو، تمدن اسلام و عرب، ترجمة سیدمحمدتقی فخرداعیگیلانی، چ چهارم، تهران، بنگاه مطبوعاتی علمی، 1334.
- لینگز، مارتین، محمد، برپایه کهنترین منابع، ترجمة سعید تهرانینسب، تهران، حکمت، 1391.
- مسعودی، علیبن حسین، مروجالذهب و معادنالجوهر، تحقیق اسعد داغر، چ سوم، قم، دارالهجره، 1409ق.
- مطهری، مرتضی، سیری در سیره نبوی، چ چهل و يكم، تهران، صدرا، 1385.
- مطهرینیا، محمود، مستشرقان و نبیاعظم؛ نقد و بررسی آراء پنج تن از مستشرقان سیره نبوی و شخصیت و تاریخ پیامبراعظم، تهران، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، 1389.
- مقریزی، احمدبن علی، إمتناعالأسماع بما للنبی منالأحوال والأموال والحفدة والمطاع، تحقیق عبدالحمید النمیسی، بیروت، دارالکتبالعلمیه، 1420ق.
- میکل، آندره، اسلام و تمدن اسلامی(1)، با همکاری هانری لوران، ترجمة حسن فروغی، تهران، سمت، 1381.
- وات، مونتگمري، محمد پیامبر و سیاستمدار، ترجمة اسماعیل ولیزاده، تهران، کتابفروشی اسلامیه، 1344.
- ـــــ ، «محمد»، در: تاریخ اسلام کمبریج، به كوشش پی.ام.هولت و دیگران، ترجمة تیمور قادری، تهران، مهتاب، 1387.
- واعظخرگوشی، عبدالملکبن محمد، شرفالنبى، تحقیق محمد روشن، تهران، بابک، 1361.
- هالیستر، جاننورمن، تشیع در هند، ترجمة آزرمیدخت مشایخفریدنی، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، 1373.
- هونگه، زیگرید، فرهنگ اسلام در اروپا (خورشید الله بر فراز مغرب زمین)، ترجمة مرتضی رهبانی، چ سوم، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1370.
- Buhl, F., Welch, A.T., “Muḥammad”, In Encyclopaedia Of Islam, Leiden, E.J.Brill, 1993.
- Crawford, H. Toy, “Mohammed and the Islam of the Koran”, The Harvard Theological Review, London, Cambridge University Press on behalf of the Harvard Divinity School Stable.
- Dermenghem, Emile, Men Of Wisdom; Muhammad and the Islamic tradition, Translated from the French by Jean M.Watt, New York, Happer & Brothers, 1958.
- Eliade, Mirca, A History of Religious Ideas, (From Mohammad to the age of Reforms), Chicago and London, University Of Chicago Press, 1988.
- Faizer, Rizwi, “Muhammad”, In Encyclopedia of Islam and the Muslim World, v2, Editor in Chief: Richard C. Martin, Usa, Macmillan, 2003.
- Gibb, H. A. R, Mohammedanism; an historical survey, New York, Oxford University Press, 1962.
- Hodjson, Marshall. G.S, The Venture Of Islam, V1 (The Classical age of islam), Chicago, University Of Chicago Press, 1974.
- Katz, Marion Holmes, The Birth of the Prophet Muhammad; Devotional piety in Sunni Islam, London, Routledge, 2007.
- Kellen, Betty, Muhammd; The messenger of God, New York, Taylor Productions, 2001.
- Margoliouth, D. Litt, The Early development of Mohammedanism, London, Williams & Novgate, 1914.
- Muir, William, The Life Of Mahomet And History Of Islam, v2, London, Smith Elder & co. Cornhill, 1858.
- Richardson, Harry, The Story of Mohammed Islam; Unveiled, New York, no publisher, 2013.
- Tor, Andre, Mohammed; The man and his Faith, Translated by Theophil Menzel, London, George Allen & Unwin L.T.D, 1956.
- Watt, Montgomery. W, Mahomet LA Mecque, Paris, Payot, 1985.
- Watt, Montgomery. W, “Khadidja”, In Encyclopaedia Of Islam, v4, Leiden, E.J.Brill, 1971.
- _____ , Muhammad At Mecca, London, Oxford University Press, 1965.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
forouhi, Arman, Raznahan, Mohammad hasan, Attari, Alireza. (2026) An In-Depth Analysis of the Orientalists' Opinions about Hadrat Khadija’s Life. , 14(2), 31-57
Arman forouhi; Mohammad hasan Raznahan; Alireza Attari."An In-Depth Analysis of the Orientalists' Opinions about Hadrat Khadija’s Life". , 14, 2, 2026, 31-57
forouhi, A, Raznahan, M, Attari, A.(2026) 'An In-Depth Analysis of the Orientalists' Opinions about Hadrat Khadija’s Life', , 14(2), pp. 31-57
