, Volume 14, Issue 2, No 43, Year 2025 , Pages 95-116

    An Analysis and Evaluation of Historicizing and Historiography in the Field of Seminary and Clergies

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    Abozar Mazaheri / Assistant Professor IKI / mashrooteh@qabas.net
    Abstract: 
    Despite the fact that, the Shi'a clergies, throughout the history of Islamic Iran, have been the most influential and active flow in the various scientific and practical fields, they have a minor role in the field of historiography. The most important reason of this issue, firstly, is the lack of attention to the history and historiography by the seminary and clergies, and secondly, is the domination of the secular intellectual flow on the contemporary Iranian historiography, and denying and distorting the role of the seminary and clergies in historical events especially in the contemporary era. Ignoring the history and historiography by seminaries and the clergies, loses the material and historical information and gives the scope of the historiography of the seminary and clergies to the other streams; particularly the opponents. The historicizing and historiography problems on the issue of seminary and clergies can be studied in two major approaches, the problems that have a seminarial origin, and have emerged from the procedures and methods of the seminaries, and the problems that have a non-seminarial origin, ant it is evident in the western and enlightenment historicizing and historiography.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :نقد و ارزیابی تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری در موضوع حوزه و روحانیت
    Abstract: 
    به رغم اینکه روحانیت شیعه در طول تاریخ ایران اسلامی مهم ترین جریان فعال و تأثیرگذار در حوزه های مختلف علمی و عملی بوده، در عرصه‌ی تاریخ نگاری به نسبت نقشی که داشته اند، کمترین حضور را دارد. مهم ترین دلیل این مسئله در مرحله‌ی اول بی توجهی خود حوزه و روحانیت به مسئله‌ی تاریخ و تاریخ نگاری است؛ و در مرحله‌ی دوم، به ویژه در دوره‌ی معاصر، تسلط جریان روشنفکری سکولار بر تاریخ نگاری ایران معاصر و انکار و تحریف نقش حوزه و روحانیت در تحولات تاریخی است. بی توجهی حوزه و روحانیت به تاریخ و تاریخ نگاری، هم موجب از بین رفتن مواد و اطلاعات تاریخی می شود و هم عرصه‌ی تاریخ نگاری حوزه و روحانیت را به دست جریان ها دیگر، به ویژه مخالفان می سپارد. آسیب های تاریخ نگری و تاریخ نگاری در موضوع حوزه و روحانیت را از دو جهت می توان بررسی کرد: ابتدا آسیب هایی که منشأ حوزوی دارد و در رویّه و روش حوزوی ها در این خصوص وجود دارد؛ و دیگری آسیب هایی که منشأ غیرحوزوی دارد و در تاریخ نگری و تاریخ نگاری غربی و روشنفکری مشهود است. در این پژوهش این آسیب ها نقد و بررسی می شود.
    References: 
    • ابوالحسني (منذر)، علي، كارنامه شيخ فضل‌الله نوري پرسش‌ها و پاسخ‌ها، تهران، عبرت، 1380.
    • ـــــ ، علي، تراز سياست، تهران، مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران، 1383.
    • اعتماد‌السلطنه، محمدحسن‌خان، چهل سال تاريخ ايران، ج 1 (المآثر و الآثار)، به كوشش ايرج افشار، چ دوم، تهران، اساطير، 1374.
    • امين، محسن، اعيان الشيعه، با تحقيق و كوشش حسن امين، بيروت، دارالتعارف للمطبوعات، 1403ق.
    • اميني تبريزي نجفي، عبدالحسين احمد، شهداءالفضيله، قم، شهاب، بي‌تا.
    • آل‌احمد، جلال، غرب‌زدگي،‌ تهران، رواق. 1343.
    • بدلا، سيدحسين، هفتاد سال خاطره از آيت‌الله سيدحسين بدلا، تهران، مركز اسناد انقلاب اسلامي، 1378.
    • بذر‌افشان، مرتضي، سيدمحمدكاظم يزدي فقيه دور‌انديش، قم، دفتر تبليغات اسلامي، 1376.
    • بي‌نا،‌ »ارزيابي حوزه‌هاي قديم و جديد»(سرمقاله)، حوزه، 1371، ش 52.
    • توکلي، يعقوب، سبک‌شناسي تاريخ‌نگاري معاصر ايران، تهران، مؤسسة انديشه و فرهنگ ديني، 1387.
    • تهراني، آقابزرگ، نقباء البشر في القرن الرابع عشر (جزء اول از طبقات اعلام الشيعه)، با تعليقات سيدعبدالعزيز طباطبائي، قسم سوم، ط. الثانيه، مشهد، دارالمرتضي للنشر، 1404ق.
    • جمعي از نويسندگان، جريان‌شناسي تاريخ‌نگاري مشروطيت، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني، 1383.
    • جوازاده، عليرضا، «بررسي نوشته‌هاي غربي درباره موضع و نقش حوزه علميه قم در انقلاب اسلامي با تكيه بر معيارهاي تاريخي»، آموزه، 1387، کتاب 9، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني.
    • حائري، عبدالهادي، تشيع و مشروطيت در ايران و نقش ايرانيان مقيم عراق، چ دوم، تهران، اميركبير، 1364.
    • حرزالدين، محمد، معارف الرجال في تراجم العلماء و الادباء، با تعليقات محمدحسين حرزالدين، قم، مكتبة آيت‌الله العظمي مرعشي نجفي، 1405ق.
    • خلخالي، صادق، خاطرات آيت‌الله خلخالي، چ سوم، تهران، سايه، 1380.
    • داوري، رضا، درباره غرب، تهران، هرمس، 1379.
    • دواني، علي، زندگاني زعيم بزرگ عالم تشيع آيت‌الله بروجردي، چ سوم، تهران، مطهر، 1372.
    • دورانت، ويل، تاريخ تمدن، ج5 (رنسانس)، ترجمة صفدر تقي‌زاده و ابوطالب صارمي، چ سوم، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامي، 1371.
    • ـــــ ، تاريخ تمدن، ج6 (اصلاح ديني)، ترجمة فريدون بدره‌اي،‌ سهيل آذري و پرويز مرزبان، چ سوم، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامي، 1371.
    • رهدار، احمد، «روش‌شناسي تاريخ‌نگاري مشروطه درباره عالمان ديني»، حوزه، 1385، ش 134ـ 135.
    • سليمي‌نمين، عباس، «آناتومي تاريخ‌نگاري معاصر» (گفت‌وگو)، زمانه، 1384، سال چهارم، ش 41-42.
    • شارعي، يدالله ،سفرنامه شاردن، ترجمة اقبال يغمايي، تهران، توس، 1372.
    • شريف‌رازي، محمد، گنجينة دانشمندان، تهران، كتابفروشي اسلاميه، 1352.
    • شكوري، ابو الفضل، سيره صالحان (بررسي زندگينامه سياسي، اجتماعي شماري از نخبگان ديني در تاريخ معاصر)، قم، شكوري، 1374.
    • شيل، ليدي، خاطرات ليدي شيل، ترجمة حسين ابوترابيان، تهران، نو، 1362.
    • صفت‌گل، منصور، ساختار نهاد و انديشه ديني در ايران عصر صفوي، تهران، مؤسسة خدمات فرهنگي رسا، 1381.
    • فياض، ابراهيم، «کنش تاريخي امام و جهش معرفتي حوزه»، پگاه حوزه، 1382، ش 95.
    • کمپفر، انگلبرت، سفرنامه کمپفر، ترجمة کيکاووس جهانداري، تهران، خوارزمي، 1360.
    • كهنوي الكشميري، ميرزامحمدمهدي، نجوم السماء، قم، بصيرتي، 1406ق.
    • لاجوردي، حبيب، خاطرات دكتر مهدي حائري يزدي، تهران، كتاب نادر، 1382.
    • لوكاس،‌ هنري، تاريخ تمدن، ترجمة عبدالحسين آذرنگ، تهران، سخن، 1382.
    • مطهري، مرتضي، مجموعه ‏آثار، قم، صدرا، 1390، ج 24.
    • معلم حبيب‌آبادي، ميرزامحمدعلي، مكارم الآثار در احوال رجال دورة قاجار، اصفهان، مؤسسة نشر نفائس، 1337.
    • ملكُم، سرجان، تاريخ كامل ايران، ترجمة ميرزا اسماعيل حيرت، تهران، افسون، 1380.
    • موسوي اصفهاني كاظمي، محمدمهدي، احسن الويعه في تراجم اشهر مشاهير مجتهدي الشيعه، بغداد، المكتبة العربيه، 1348ق.
    • نجفي، موسي و موسي فقيه‌حقاني، تاريخ تحولات سياسي ايران، چ هشتم، تهران، مؤسسة مطالعات تاريخ معاصر ايران، 1392.
    • نجفي، موسي، حوزه نجف و فلسفه تجدد در ايران، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي و مؤسسة مطالعات تاريخ معاصر ايران، 1379.
    • ـــــ ، مدخلي بر تاريخ انديشه سياسي در اسلام و ايران، تهران، فرانديش، 1381.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mazaheri, Abozar.(2025) An Analysis and Evaluation of Historicizing and Historiography in the Field of Seminary and Clergies. , 14(2), 95-116

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Abozar Mazaheri."An Analysis and Evaluation of Historicizing and Historiography in the Field of Seminary and Clergies". , 14, 2, 2025, 95-116

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mazaheri, A.(2025) 'An Analysis and Evaluation of Historicizing and Historiography in the Field of Seminary and Clergies', , 14(2), pp. 95-116

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mazaheri, A. An Analysis and Evaluation of Historicizing and Historiography in the Field of Seminary and Clergies. , 2025; 14(2): 95-116