, Volume 17, Issue 1, No 48, Year 2025 , Pages 103-124

    Reviewing and Criticising Kelberg and Modarresi Tabatabai's Views on the Origin of the Twelver Shiites

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    Hamed Montazeri Moghadam / Associate Professor, Department of History the IKI / Montazeri@qabas.net
    Abstract: 
    Based on the historical-theological method and with the aim of comparing the views and presenting their shortcomings and lesser-known mistakes, the present paper reviews the views of Kleberg and Madarresi about the emergence of the Twelver Shi'ism. Kelberg called the emergence of the Twelver Shiites a "transfer from the Imamiyah," but Modarresi considered their emergence as "gradual development of the Shi'ism." Both regarded its history to be almost the same period of time, the middle of the fourth century AH, and in this regard they have cited the cases of reflection of the idea of "the twelve Imams" in ancient texts and have made some clear mistakes; they both have denied the recording of the Twelver beliefs in some texts which are not fully accessible to us, have neglected to record it in some sources and have had heterogeneous and sometimes contradictory views. In addition, Kleberg did not pay attention to the similarity of the word Imamiyya with the Twelver, and Modarressi had some "doubts" and false "generalizations", mistakes in "identifying the text and ancient versions of a narration" and "carelessness in understanding the terms of Mahdism".
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :بازخوانی و نقد دیدگاه‌های کلبرگ و مدرسی طباطبایی دربارۀ پیدایش تشیع دوازده‌امامی
    Abstract: 
    در این نوشتار، در بازخوانی و نقد دیدگاه های کلبرگ و مدرسی دربارۀ پیدایش تشیع دوازده امامی، بر پایۀ روشِ تاریخی ـ کلامی و با هدفِ مقایسۀ دیدگاه ها و بیان کاستی ها و اشتباهات کمترشناخته شدۀ این دو، موارد زیر دانسته شد: کلبرگ پیدایش تشیع دوازده امامی را «انتقال از امامیه»، و مدرسی «تکامل تدریجی مکتب تشیع» خوانده است. هر دو، تاریخ آن را تقریباً همسان، نیمه‌ی قرن چهارم هجری دانسته و در این باره به موارد انعکاس اندیشه‌ی «دوازده امام» در متون کهن استناد کرده و دچار اشتباهاتی بعضاً فاحش شده اند؛ چنان که هر دو، ثبت عقاید اثناعشری را در برخی متون که کامل به ما نرسیده اند، انکار نموده و از ثبت آن در برخی منابع غفلت کرده و دیدگاه هایی ناهمگون و گاه متناقض داشته اند. افزون بر این، کلبرگ به هم پایگیِ واژه‌ی امامیه با اثناعشریه توجه نداشته و مدرسی نیز دچار «تردیدها» و «تعمیم ها»ی ناروا، اشتباه در «شناسایی متن و نسخه های کهن یک روایت» و «بی دقتی در فهم اصطلاحات مهدویت» شده است.
    References: 
    • نهج‌البلاغه، ترجمۀ‌ محمد دشتي، قم، مؤسسة‌ اميرالمؤمنين، 1384.
    • ابن‌بابويه قمي، علي،‌ الإمامة والتبصرة من الحيرة، قم، مدرسة الإمام المهدي، 1404ق.
    • اشعري قمي، سعدبن ‌عبدالله، المقالات و الفرق، تصحيح محمدجواد مشكور، تهران،‌ علمي ‌و فرهنگي، 1360.
    • اصفهاني، ابوالفرج، مقاتل الطالبيين، تحقيق سيداحمد صقر، بيروت، دار المعرفه، بي‌تا.
    • الويري، محسن، «نقد نظريه‌اي در پيدايش شيعة اثنا‌عشري»، فصلنامه پژوهشي دانشگاه امام صادق، 1374، ش2، ص 51ـ86.
    • ـــــ ، «گونه‌شناسي انتقادي ديدگاه‌ها درباره تاريخ و چگونگي پيدايش تشيع»، تاريخ فرهنگ و تمدن اسلامي، 1391، ش8، ص 7ـ52.
    • برقي، احمد‌بن ‌محمد‌، المحاسن، تحقيق سيدجلال‌الدين الحسيني، تهران، دارالكتب الاسلاميه، 1330ـ1370.
    • حلي، ابن‌ادريس، مستطرفات السرائر، قم، مؤسسۀ النشر الاسلامی، 1411ق.
    • سليم‌بن‌قيس هلالي، كتاب سليم‌بن‌قيس الهلالي، تحقيق محمدباقر انصاري زنجاني، قم، دليل ما، 1380.
    • شبيري زنجاني، محمدجواد، «نعماني و مصادر غيبت»، انتظار موعود، 1380، ش 2، ص 246ـ259.
    • صدوق، محمدبن‌علي، کمال‌الدين و تمام النعمة، تحقيق علي‌اكبر غفاري،‌ قم، مؤسسۀ النشر الاسلامی، 1363.
    • صفار قمي، محمدبن حسن، بصائر الدرجات، تحقيق ميرزاحسن كوچه‌باغي، تهران، منشورات الاعلمي،‌ 1404ق.
    • طوسي، محمدبن‌ حسن، الغيبة، تحقيق عبادالله طهراني و على‌احمد ناصح، قم، مؤسسة المعارف الاسلاميه، 1411ق.
    • ـــــ ، الفهرست، تحقيق جواد قيومي، قم، مؤسسة نشر الفقاهة، 1417ق.
    • قاضي، وداد، الکيسانية في التاريخ و الادب، بيروت، دار الثقافه، 1974م.
    • کلبرگ، اتان، «از اماميه تا اثناعشريه»، ترجمة محسن الويري، فصلنامه پژوهشي دانشگاه امام صادق، 1374، ش 2، ص 201ـ221.
    • ـــــ ، «نخستين کاربردهاي اصطلاح اثني‌عشريه»، مقالاتي در تاريخ زيديه و اماميه، ترجمۀ محمد‌کاظم رحمتي، تهران، بصيرت، 1388، ص177-201.
    • کليني، محمدبن‌ يعقوب، الکافي، تحقيق علي‌اکبر غفاري، تهران، دارالکتب الاسلاميه، 1389ق.
    • مجلسي، محمدباقر، بحار الأنوار، بيروت، مؤسسة الوفاء، 1403ق.
    • مجلسي، محمدتقى، لوامع صاحبقرانى (شرح الفقيه)، قم، اسماعيليان، 1414ق.
    • مجمع عالي حکمت اسلامي، نقد و بررسي نظرية تطور تاريخي تشيع، قم، مجمع عالي حکمت اسلامي، 1388.
    • مدرسي طباطبايي، سيدحسين، مکتب در فرايند تکامل، ترجمۀ هاشم ایزدپناه، تهران، کویر، 1386.
    • ـــــ ، ميراث مکتوب شيعه از سه قرن نخستين هجري، ترجمة سيدعلي قَرائي و رسول جعفريان، قم، مورخ، 1386.
    • مسعودي، علي‌بن حسين، التنبيه والإشراف، تصحيح عبدالله اسماعيل، قاهره، دارالصاوي، بي‌تا.
    • ـــــ ، مروج‌الذهب و معادن الجوهر، تحقيق محمدمحيي‌الدين عبدالحميد، بيروت، دارالمعرفه، 1368ق.
    • مفيد، محمدبن ‌محمدبن نعمان، الإرشاد في معرفة حجج‌الله علي العباد، قم، المؤتمر العالمي لالفية الشيخ المفيد، 1413ق.
    • ـــــ ، الفصول المختارة، تحقيق سيدميرعلي شريفي، بيروت، دارالمفيد، 1414ق.
    • منتظری مقدم، حامد، «رهيافتي نو به تاريخ پيدايش تشيع دوازده‌امامي: شکل‌گیری به‌هنگام»، تاریخ اسلام در آینه پژوهش، 1398، ش 47، ص 83ـ102.
    • نعماني، محمدبن‌ ابراهيم، الغيبة، تحقيق علي‌اکبر غفاري، تهران، صدوق، بي‌تا.
    • نوبختي، حسن‌بن ‌موسي، فرق الشيعة، تصحيح سيدمحمدصادق آل‌بحرالعلوم، نجف، المکتبة الرضوية، 1355ق.
    • نوري طبرسي، حسين، خاتمة المستدرك الوسائل، قم، مؤسسة آل‌البيت لإحياء التراث، 1416ق.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Montazeri Moghadam, Hamed.(2025) Reviewing and Criticising Kelberg and Modarresi Tabatabai's Views on the Origin of the Twelver Shiites. , 17(1), 103-124

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Hamed Montazeri Moghadam."Reviewing and Criticising Kelberg and Modarresi Tabatabai's Views on the Origin of the Twelver Shiites". , 17, 1, 2025, 103-124

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Montazeri Moghadam, H.(2025) 'Reviewing and Criticising Kelberg and Modarresi Tabatabai's Views on the Origin of the Twelver Shiites', , 17(1), pp. 103-124

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Montazeri Moghadam, H. Reviewing and Criticising Kelberg and Modarresi Tabatabai's Views on the Origin of the Twelver Shiites. , 2025; 17(1): 103-124