One of the important issues of Imam Kazem's life is the numerous political and social imprisonments that he suffered in the last years of his life. Some researchers have ambiguities about the nature of these restrictions and the extent of severity Imam suffered; such that some have denied his imprisonment and believed his restriction was only house arrest. Using a descriptive-analytical method and relying on library sources, this research examines the historical reports related to the nature and quality of these restrictions. The result of this research shows that according to some clear historical reports, the restrictions applied to him were prison (sijn), and in other reports, which the general word "restriction" is used, it means prison as well considering numerous evidences. In some other cases, it has been along with torture, insult and shackle, which were common in prisons in the past.
Title :پژوهشی دربارهی گزارشهای زندان امام کاظم(ع)؛ سجن، حبس یا حصر؟
Abstract:
یکی از مسائل مهم در زندگی امام کاظم(ع)، محدودیت های سیاسی و اجتماعی متعددی است که حضرت در سال های پایانی عمر خویش متحمل شده اند. اینکه ماهیت این محدودیت ها چگونه بوده و سختگیری بر حضرت به چه میزان بوده است، برای برخی پژوهش گران ابهام هایی ایجاد کرده، به گونه ای که برخی منکر زندانی بودن حضرت شده اند و محدودیت های حضرت را تنها در حد حصر خانگی دانسته اند. پژوهش حاضر به روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای، به بررسی گزارش های تاریخی مربوط به ماهیت و چگونگی این محدودیت ها می پردازد. دستاورد این پژوهش ما را به این نتیجه رهنمون می سازد که محدودیت های اعمال شده، در مواردی بنا بر تصریح نقل های تاریخی، زندان (سجن) بوده و در مواردی هم که از لفظ عام «حبس» استفاده شده، با توجه به قرائن متعدد، معنای زندان اراده شده است. افزون برآن، در مواردی نیز با شکنجه، توهین و غل و زنجیر همراه بوده، که در گذشته در زندان ها متداول بوده است.
ابنکثیر دمشقی، اسماعیلبن عمر البداية و النهاية، بيروت، دارالفكر، 1406ق.
ابنمنظور، محمدبن مکرم، لسان العرب، چ سوم، بيروت، دار احياء التراث العربي، 1414ق.
ابوغالب زرارى، احمدبن محمد، رسالة ابيغالب الزراري إلى ابنابنه في ذكر آل أعين، قم، بيتا، 1369.
اربلي، عليبن عيسي، کشف الغمة في معرفة الائمة، تصحيح سيدهاشم رسولي محلاتي، تبريز، بنيهاشمي، 1381ق.
اشعرى قمى، سعدبن عبدالله، المقالات و الفرق، چ دوم، تهران، علمى و فرهنگى، 1360.
اصفهاني، ابوالفرج، مقاتل الطالبيين، تحقيق احمد صقر، قاهره، دار الکتب العربيه، 1368ق.
الهام، غلامحسين و ديگران، «ضرورت تحديد مجازات زندان با تکيه بر تفاوت سجن و حبس در منابع و ادبيات فقهي»، پژوهشنامه ميانرشتهاي فقهي، 1396، ش 11، ص 5ـ30.
بحرانى، سيدهاشم، البرهان في تفسير القرآن، تصحيح قسم الدراسات الاسلامية مؤسسة البعثة، قم، مؤسسة بعثت، 1374.
ـــــ ، مدينة المعاجز الأئمة الإثني عشر، قم، مؤسسة المعارف الاسلاميه، 1413ق.
پيشوايي، مهدي و نورالله عليدوست، پيشواي آزاده، قم، معارف، 1393.
جبارى، محمدرضا، سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمه، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشى امام خمينى، 1382.
جوهري، اسماعيلبن حماد، الصحاح تاج اللغة و صحاح العربية، به کوشش احمدبن عبدالغفور عطار، چ چهارم، بيروت، دار الملايين، 1407ق.
حافظ برسى، رجببن محمد، مشارق أنوار اليقين في أسرار أميرالمؤمنين، تصحيح على عاشور، بيروت، اعلمي، 1422ق.
حرعاملى، محمدبنحسن، إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات، بيروت، اعلمى، 1425ق.