Mohsen Ranjbar / Assistant Professor of the Department of History, The Imam Khomeini Educational and Research Institute / ranjbar@iki.ac.ir
63-842026/08/152026/08/152026/08/15
Abstract:
This article aims to investigate and analyze Ibn Kathir Damishqi’s (774 LAH) method and style of historiography about the event of Ashura based on his book "Al-Bidaya wa A-Nahaya". Considering that this historian has a special method and approach in reporting the event of Ashura and its surrounding events and issues, the review and analysis of his report presents remarkable points for researchers. Providing a brief description of Ibn Kathir's life and his scientific personality, this research criticizes and analyzes his report on the history of Ashura and discusses its characteristics. The result of this research leads us to an important point: although Ibn Kathir is more influenced by Tabari's report of the Ashura event, but due to his Ottoman and Umayyad orientation, he has a biased and unfair approach in reporting the Ashura uprising. Therefore, he cannot be considered as a moderate, trustworthy and reliable historian.
Title :بازشناسی انتقادی دیدگاههای ابنکثیر دمشقی دربارهی واقعهی عاشورا براساس کتاب «البدایة و النهایة»
Abstract:
پژوهش حاضر به بررسی و تحلیل شیوه و سبک تاریخ نگاری ابن کثیر دمشقی (م 774 ق) دربارهی واقعهی عاشورا براساس کتاب «البدایة و النهایة» وی می پردازد. با توجه آنکه این مورخ شیوه و رویکرد خاصی در گزارش واقعهی عاشورا و حوادث و مسائل پیرامونیِ آن دارد، بررسی و تحلیل گزارش وی نکات قابل توجه و تأملی را فراروی محققان قرار می دهد. این پژوهش پس از ارائهی شرح کوتاهی از زندگی و شخصیت علمی ابن کثیر، به نقد و واکاوی گزارش وی از تاریخ عاشورا و نیز به ویژگی های آن می پردازد. دستاورد این پژوهش، ما را به این نکتهی مهم رهنمون می سازد که ابن کثیر با آنکه در گزارش واقعهی عاشورا بیشتر متأثر از گزارش طبری است، به سبب گرایش عثمانی و اموی خود، رویکرد متعصبانه و غیرمنصفانه ای در ارائهی گزارش قیام عاشورا دارد؛ ازاین رو، نمی توان او را از مورخان و مقتل نگاران معتدل و مورد وثوق و اعتماد به شمار آورد.
ذهبي، شمسالدين، تاريخ الاسلام، تحقيق عمر عبدالسلام تدمري، بيروت، دارالکتاب العربي، 1407ق.
ـــــ ، سير اعلام النبلاء، تحقيق جمعي از محققان، چ نهم، بيروت، مؤسسة الرسالة، 1413ق.
رازي جصاص، احمدبن علي، احكام القرآن، ضبط نصه و خرج آياته عبدالسلام محمدعلي شاهين، بيروت، دارالکتب العلميه، بيتا.
رنجبر، محسن، «مواضع امام علي در برابر فتوحات خلفا»، 1381، تاريخ در آينه پژوهش، پيششماره 2، ص 53ـ 86.
ـــــ ، «پژوهشي دربارة فرجام و محل دفن سرِ مطهر امام حسين و سرهاي ديگر شهدا»، 1389، تاريخ در آينه پژوهش، ش 26، ص 79ـ98.
سبط ابنجوزي، شمسالدين، تذکرة الخواص من الامة بذکر خصائص الائمة، تحقيق حسين تقي زاده، چاپ اول، [بي جا]، مرکز الطباعة و النشر للمجمع العالمي لاهل البيت، 1426 ق.
سجستاني، سليمانبن اشعث، سنن ابيداود، تحقيق و تعليق سعيد محمد لحام، بيروت، دارالفكر، 1410ق.
گروهي از تاريخپژوهان، تاريخ قيام و مقتل جامع سيدالشهداء، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني، 1389.
مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، بيروت، دار احياء التراث العربي، 1403ق.
مرتضي عاملي، سيدجعفر، الصحيح من سيرة النبي الاعظم، قم، دارالحديث، 1426ق.
مسعودي، عليبن حسين، مروج الذهب و معادن الجوهر، تحقيق اسعد داغر، چ دوم، قم، دارالهجرة، 1409ق.
مفيد، محمدبن محمدبن نعمان، الارشاد في معرفة حجج الله علي العباد، تحقيق مؤسسة آلالبيت لاحياء التراث، قم، المؤتمر العالمي لألفية الشيخ المفيد، 1413ق.
مقريزي، تقيالدين احمدبن علي، النزاع و التخاصم فيما بين بنيأمية و بنيهاشم، تقديم سيدمحمد بحرالعلوم، نجف، منشورات المكتبة الحيدريه، 1386ق.
ـــــ ، امتاع الاسماع بما للنبی من الاحوال و الاموال و الحفدة و المتاع، تحقیق محمد عبدالحمید النمیسی, بیروت, دارالکتب العلميه، 1420ق.
موسوي بجنوردي، سيدكاظم و ديگران، دائرة المعارف بزرگ اسلامي، تهران، مركز دائرةالمعارف بزرگ اسلامي، 1370.
Ranjbar, Mohsen. (2026) A Critical Recognition of Ibn Kathir Damishqi's Views on the Event of Ashura Based on the Book "Al-Bidayah wa Al-Nahaya" . , 18(2), 63-84
Mohsen Ranjbar."A Critical Recognition of Ibn Kathir Damishqi's Views on the Event of Ashura Based on the Book "Al-Bidayah wa Al-Nahaya" ". , 18, 2, 2026, 63-84
Ranjbar, M.(2026) 'A Critical Recognition of Ibn Kathir Damishqi's Views on the Event of Ashura Based on the Book "Al-Bidayah wa Al-Nahaya" ', , 18(2), pp. 63-84
Ranjbar, M. A Critical Recognition of Ibn Kathir Damishqi's Views on the Event of Ashura Based on the Book "Al-Bidayah wa Al-Nahaya" . , 2026; 18(2): 63-84