The Shi’a History in the Intelligent Age: A Strategic Study of the Capacities and Opportunities of Using Artificial Intelligence
Article Type:
Research
Writers:
✍️ Ali Ezzati / PhD in Shi‘i History, University of Religions and Denominations, Qom / a.ezzati@Urd.ac.ir
Hamed gharaati
/ Assistant Professor, Department of History, Baqir al-Olum University, Qom / gharaati_1359@yahoo.com
/ Assistant Professor, Department of History, Baqir al-Olum University, Qom / gharaati_1359@yahoo.comMahdi / Associate Professor, Department of Computer Science and Artificial Intelligence, Islamic Azad University, Kashan Branch
10.22034/tarikh.2026.5002804⏳
Abstract:
The history of Shi‘ism reflects a vast and multilayered network of data, texts, personalities, and place-based cultural heritage that has accumulated and been preserved over many centuries. This rich treasury, relying on traditional written and oral sources, faces serious challenges in the age of information explosion and the rapid transformation of intelligent technologies, particularly in terms of scalability, uncovering hidden connections, and coping with massive volumes of data. The aim of this strategic research is to explore how to move beyond these limitations and establish a new ecosystem based on artificial intelligence. In this context, the analytical and representational capacities of technologies such as natural language processing and computer vision are fully activated. With a forward-looking approach, this study identifies the key capacities and opportunities of artificial intelligence and analyzes their challenges, thereby outlining a comprehensive conceptual and strategic framework. This framework not only serves as a roadmap for the optimal use of AI in the field of Shi‘ism, but also lays the foundation for a new paradigm in the production, teaching, and transmission of historical knowledge within an intelligent ecosystem, bridging the gap between the rich Shi‘i heritage and the innovations of the intelligent world.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :بوم‌تاریخ تشیع در عصر هوشمند: مطالعه‌ای راهبردی درباره ظرفیت‌ها و فرصتهای استفاده ازهوش مصنوعی
Abstract:
تاریخ تشیع بازتاب‌‌دهندۀ شبکه‌ای گسترده و چندلایه از داده‌ها، متون، شخصیت‌ها و میراث مکانی ـ فرهنگی است که طی قرون متمادی انباشته و پاسداری شده است. این گنجینۀ سترگ، با اتکا بر منابع مکتوب و شفاهی سنتی، در عصر انفجار اطلاعات و تحولات شتابان فناوری‌های هوشمند با چالش‌های جدی در مقیاس‌پذیری، کشف ارتباطات پنهان و مقابله با حجم عظیم داده‌ها مواجه است. هدف این پژوهش راهبردی، واکاوی چگونگی عبور از این محدودیت‌ها و استقرار در زیست‌بوم جدید مبتنی‌بر هوش مصنوعی است. در این بستر، ظرفیت‌های تحلیلی و بازنمایی فناوری‌هایی نظیر پردازش زبان طبیعی و بینایی ماشین در آن به‌طور کامل فعال شده‌اند. این مطالعه با رویکردی آینده‌نگر، با شناسایی ظرفیت‌ها و فرصتهای کلیدی هوش مصنوعی و تحلیل چالش‌های آنها، یک چارچوب مفهومی، راهبردی جامع را ترسیم می‌نماید. این چارچوب، نه‌تنها به‌عنوان نقشۀ راهی برای بهره‌برداری بهینه از هوش مصنوعی در حوزۀ تشیع عمل می‌کند، بلکه پارادایم نوینی را برای تولید، آموزش و انتقال دانش تاریخی در قالب یک زیست‌بوم هوشمند پایه‌ریزی می‌نماید و شکاف میان گنجینۀ غنی شیعی و نوآوری‌های جهان هوشمند را پر می‌کند.
References:
- حائری، عبدالهادی، تشیع و مشروطیت در ایران: واکاوی شبکه‌های فکری و اجتماعی. ترجمه و تحقیق سیدمحمدکاظم موسوی بجنوردی. تهران، نشر نی، ۱۴۰۴.
- زرقانی، عباس، «شبیه‌سازی رویدادهای تاریخی با فناوری واقعیت مجازی: از آموزش تا تجربه‌گری»، 1397، فناوری‌های نوین آموزشی، ۱۳(۲)، ۴۳–۶۲.
- صیادی، علی‌اکبر، میراث دیجیتال: مبانی، روش‌ها و چالش‌های دیجیتال‌سازی منابع فرهنگی ـ مذهبی ایران، 1400، میراث فرهنگی، ۲۸(۳)، 81ـ102.
- مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور، دانشنامه تاریخ تشیع [نرم‌افزار]، قم، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور، 1402.
- مرکز ملی مطالعات جهانی‌شدن و فناوری، سند راهبردی توسعه هوش مصنوعی در حوزه فرهنگ و تمدن اسلامی: فرصت‌ها و الزامات، تهران، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، ۱۴۰۲.
- موسوی بجنوردی، سیدمحمدکاظم، اطلس شیعه، تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۵.
References:
- Bodenhamer, D. J., Corrigan, J. & Harris, T. M. (Eds.), The Spatial Humanities: GIS and the Future of Humanities Scholarship, Indiana University Press, 2023.
- Bosch, T. & Olsson, M, Blockchain and Information Integrity in Cultural Heritage Documentation. Digital Preservation Journal, 2021, 2 (7), 101-118.
- Drucker, J, The Digital Humanities Coursebook: An Introduction to Digital Methods for Research and Scholarship, Routledge, 2021.
- Eder, Rybicki, J & Kestemont, M., Stylometry with R: A Package for Computational Text Analysis. Digital Scholarship in the Humanities, 2016, 4 (31), 1064-1077.
- Gibbs, F & Owens, T, Building Digital Humanities in the Islamic Studies: A Practical Guide, Amsterdam University Press, 2022.
- Graham, S Milligan, I. & Weingart, S. Exploring Big Historical Data: The Historian’s Macroscope, Imperial College Press, 2023.
- Haenlein, M & Kaplan, A, Artificial Intelligence: A Brief History and Its Evolution, MIT Press, 2021.
- Khandoker, T. Rahman, A. & Karim, M. Application of VR/AR Technologies to Preserve Intangible Cultural Heritage, Heritage Science, 2023, 1 (11), 84.
- Raginsky, M. Network Analysis and the Mapping of Historical Interactions, Historical Methods, 2020, 4 (53), 195-208.
- Svensson, P, Big digital humanities: Imagining a meeting place for the humanities and the digital. University of Michigan Press, 2016.
- Wevers, M & Smits, T. The Visual Digital Turn: Using Neural Networks to Study Historical Images. Digital Scholarship in the Humanities, 2020, 35 (4), 903_919.
Copyright © 2026 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Ezzati, Ali, gharaati, Hamed, , Mahdi. (2026) The Shi’a History in the Intelligent Age: A Strategic Study of the Capacities and Opportunities of Using Artificial Intelligence. Tarikh Islam dar Ayene-ye pazhuhesh, 23(1), 43-61 https://doi.org/10.22034/tarikh.2026.5002804.
Ali Ezzati; Hamed gharaati; Mahdi ."The Shi’a History in the Intelligent Age: A Strategic Study of the Capacities and Opportunities of Using Artificial Intelligence". Tarikh Islam dar Ayene-ye pazhuhesh, 23, 1, 2026, 43-61
Ezzati, A, gharaati, H, , M.(2026) 'The Shi’a History in the Intelligent Age: A Strategic Study of the Capacities and Opportunities of Using Artificial Intelligence', Tarikh Islam dar Ayene-ye pazhuhesh, 23(1), pp. 43-61
