تاريخ اسلام در آينه پژوهش

تحولات اجتماعی عصر مشروطه به‌گونه‌ای رقم خورد که بستر لازم را برای نفوذ غرب در جریان نهضت مشروطه فراهم کرد که در این میان نقش علما و روحانیون باید واکاوی شود تا راهبردهای مقابله و نفوذ غرب د¬ر این قشرِ سلطه ستیز روشن گردد. در این پژوهش به داده¬هایی توجه شد که نشان‌دهنده مقابله با روحانیت و نفوذ در بین قشر علمای تراز اول جامعه بود؛ تخریب علما و ایجاد انشقاق میان آن‌ها، استفاده از زور و تهدید علما، استفاده از حربه پنهان¬کاری در ارائه یا انتقال مفاهیم در بیوت علما و ایجاد تغییر در محاسبات علما، نفوذ به بیوت و نزدیکان علما، تحریف واقعیت‌های سیاسی جامعه با تحریک احساسات عمومی جامعه و تأثیر در تفکر منطقی مردم، ایجاد خوش‌بینی به استبداد یا استعمار، بزرگ‌نمایی اختلافاتی که بیشتر ناشی از تشخیص موضوع بود نه اصول، از جمله داده‌هایی تاریخی است که دال بر شیوه¬های مختلف مقابله و نفوذ در بین علمای تراز اول است. در نهایت بر اساس روش تحقیق زمینه‌ای و پس از کدگذاری باز و مفهوم¬دهی و کدگذاری محوری استخراج مقوله¬های کلی به ۳ راهبرد در بین این قشر دست یافتیم؛ ۱.راهبرد بدیل سازی 2.راهبرد تغییر محاسبات علما ۳.راهبرد تحریف اندیشه¬ها