سال 1397، جلد پانزدهم، شماره دوم، پیاپی 45، پاییز و زمستان, صفحهها 39-57
نقش نشانه شناسی سلاح در امام شناسی
نوع مقاله:
پژوهشی
نویسندگان:
چکیده:
امامت اصولیترین مسئله در اندیشۀ شیعی و چالشبرانگیزترین موضوع در جهان اسلام، و مصداقیابیِ امام در میان شیعه، تنش زاترین مسئله بوده است. برخی معیارهای ارائه شده برای شناخت امام بر این تنش افزوده است. در اختیار داشتن «سلاح رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم» به عنوان نشانۀ امامت، نزاعهای درونشیعی را عمیق تر کرده و هریک از مدعیان امامت، بر آن اساس، ادعای امامت داشتهاند. پژوهش حاضر با رویکردی علمی بر آن است تا نقش سلاح را به عنوان معیاری در شناخت امام بررسی کند. این مسئله نیازمند مطالعۀ گزارههای تاریخی و روایات شیعی و در واقع، مطالعه ای میان رشتهای است که در مقام داوری، با آمیزه ای از توصیف نقلی و تحلیل عقلی دامنۀ تحقیق را جمع کرده و درصدد پاسخگویی به پرسشهای تحقیق براساس مفهوم و قلمرو معنایی «سلاح» و نیز کاربرد سلاح رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در گزارههای حدیثی ـ تاریخی و نیز کلامی ـ تاریخی است و دریافته که انشعاب شیعه پس از عاشورا، زمینهساز پیدایش جریانهای انحرافی و مدعی امامت شد و نشانههایی مانند «سلاح» به عنوان نماد امامت برای اثبات ادعای آنان ظهور و بروز یافت، که با واکنش امامان معصوم علیهم السلام روبهرو گردید و این نشانه، معیاری در شرایط زمانی و سیاسی خاص شمرده شد.
Article data in English (انگلیسی)
Title:
The Role of Semiotics of Weapons in Imamology
Abstract:
Imamate is at most fundamental issue in Shiite thought and a most challenging issue in Muslim world, and the applicability of Imam is one of the highly controversial topics among Shiites. Some of the criteria presented for recognizing Imam have added to this tension. As a sign of Imamate, the possession of “the Prophet's weapon” has deepened the internal strife among the Shiites so that each faction tries to support its claim about the Imamate. The present study aims to expound the role of weapons as a criterion for recognizing the Imam. This question requires a study of Shia’s historical accounts and narratives which sums up the different aspects of the topic and, in fact, an interdisciplinary study in the position of judgment, through a mixture of narrative description and rational analysis. The study also seeks to answer the research questions in light of the concept and semantic realm of "weapon" as well as the notion of Prophet’s weapon found in historical hadith and in historical-discourse propositions. It is found that the Shiite division after Ashura gave rise to the emergence of adverse trends and claims about Imamate; and such signs as "weapon" represent a symbol of Imamate to substantiate their claim, which was met with a reaction from the infallible Imams, and this sign is considered as a criterion only in special times and special political conditions
References:
References:
- آیتی، نصرتالله، راه و بیراهه: نقد مدعی یمانی، قم، بنیاد فرهنگی مهدی موعود(عج)، 1394.
- ابن سیدالناس، محمدبن عبدالله، عیون الاثر في فنون المغازي والشمائل والسير، بيروت، مؤسسة عزالدين، 1406ق.
- ابن عساكر، علیبن حسن، تاریخ مدینة دمشق، تحقیق علی شیری، بیروت، دارالفكر، 1415ق.
- ابناثیر، علیبن محمد، اسد الغابه، بیروت، دارالكتاب العربی، بيتا.
- ابناثیر، مبارکبن محمد، النهایة فی غریب الحدیث، تحقیق طاهر احمد الزاوی و محمود محمد الطناحی، قم، اسماعیلیان، 1364.
- ابناسحاق، حمادبن، ترکة النبی، تحقيق اكرم ضياء العمري، بيجا، بينا، 1404ق.
- ابناعثم، احمد، الفتوح، تحقیق علی شیری، بیروت، دار الاضواء، 1411ق.
- ابنحبیب بغدادی، محمد، المُنَمَّق، تصحیح خورشید احمد فاروق، بيجا، بينا، بيتا.
- ابنحجر، احمدبن علی، فتح الباری، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1408ق.
- ابنحماد مَرْوَزِی، نُعیم، الفتن، تحقیق سهیل زكار، بیروت، دار الفكر، 1414ق.
- ابنسعد، محمد، الطبقات الكبری، بیروت، دارصادر، بيتا.
- ابنشهرآشوب، محمدبن علی، مناقب آل ابیطالب، تحقیق لجنة من اساتذة النجف الاشرف، نجف، مكتبة الحیدریه، 1376ق.
- ابنعدی، ابواحمدبن عبدالله، الكامل فی ضعفاء الرجال، تحقیق سهیل زكار، بیروت، دارالفكر، 1409ق.
- ابنعُقده كوفی، احمدبن محمدبن سعید، الولایه، بيجا، بينا، بيتا.
- ـــــ ، فضائل امیرالمؤمنین، تحقیق عبدالرزاق محمدحسین فیضالدین، بيجا، بينا، بيتا.
- ابنفقيه همداني، احمدبن محمد، البلدان، تحقيق يوسف الهادي، بیروت، عالم الکتب، 1416ق.
- ابنكثير، اسماعیلبن عمر، البدایة و النهایة، تحقیق علی شیری، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1408ق.
- ابنمنظور، محمدبن مكرم، لسان العرب، قم، ادب الحوزه، 1405ق.
- ابنهشام، عبدالملک، السیرة النبویه، تحقیق محمد محييالدين، قاهره، مکتبة محمد علی صبیح، 1383ق.
- ابوداوود، سلیمانبن اشعث سجستانی، سنن، تحقیق سعید محمد اللحام، بیروت، دارالفکر، 1410ق.
- بخاری، محمدبن اسماعیل، صحیح بخاري، بیروت، دارالفكر، 1401ق.
- بلاذری، احمدبن یحیی، انساب الاشراف، تحقیق سهیل زكار، بیروت، معهد المخطوطات بجامعة الدول العربيه، 1417ق.
- ـــــ ، فتوح البلدان، تحقیق صلاحالدین المنجد، قاهره، مكتبة النهضة المصریه، 1379ق.
- بیهقی، احمدبن حسین، شعب الایمان، تحقیق ابن بسیونی زغلول، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1410ق.
- حسینیان مقدم، حسين و روحالله توحیدي، «تعاملات سیاسی زیدیان و حسنیان...»، 1393، پژوهشهای تاریخی، ش24، ص 77ـ90.
- حلبی، علیبن برهانالدین، السیرة الحلبیه، بیروت، دارالمعرفه، 1400ق.
- حلی، حسنبن سلیمان، مختصر بصائرالدرجات، نجف، الحیدریه، 1370ق.
- حنبل شيباني، احمدبن، مسند، بیروت، دارصادر، بيتا.
- خرگوشى نیشابوری، عبدالملكبن محمد، شرف النبى، تحقيق محمد روشن، تهران، بابك، 1361.
- خطیب بغدادی، احمدبن علی، تاریخ بغداد، تحقیق مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1417ق.
- خلیفةبن خیاط، تاریخ، تحقیق سهیل زكار، بیروت، دارالفكر، 1414ق.
- ذهبی، محمدبن احمد، تاریخ الاسلام، تصحیح عمر عبدالسلام تدمری، بیروت، دارالکتاب العربی، 1409ق.
- سرخسی، محمدبن ابیسهل، شرح السیر الكبیر، تحقیق صلاحالدین المنجد، مصر، بينا، 1960م.
- صالحی شامی، محمدبن یوسف، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، تحقیق عادل احمد عبدالموجود و علیمحمد معوض، بیروت، دارالكتب العلمیه، 1414ق.
- صدوق، محمدبن علی، الخصال، تحقیق علیاکبر غفاری، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، 1403ق.
- ـــــ ، عیون اخبار الرضا، تحقیق حسین اعلمی، بیروت، الاعلمی، 1404ق.
- ـــــ ، الامامة و التبصره، تحقیق مدرسة الامام المهدی(ع)، قم، مدرسة الامام المهدی(ع)، 1404ق.
- ـــــ ، کمالالدین و تمامالنعمه، تحقیق علیاكبر غفاری، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، 1405ق.
- ـــــ ، الامالی، تحقیق مؤسسة البعثة، قم، البعثة، 1417ق.
- صفار، محمدبن حسن، بصائر الدرجات، تحقیق حسن كوچهباغی، تهران، الاعلمی، 1404ق.
- طباطبائي، سيدمحمدحسين، الميزان، قم، جامعة مدرسين، 1417ق.
- طباطبايي، سيدمحمدکاظم و علیرضا بهرامی، «جستاری در آسیبشناسی چالشهای آغاز امامت امام کاظم»، 1391، امامتپژوهی، ش8، ص73ـ106.
- طبرانی، سلیمانبن احمد، المعجم الاوسط، تحقیق قسم التحقیق بدار الحرمین، قاهره، دار الحرمین، 1415ق.
- ـــــ ، المعجم الکبیر، تحقیق حمدی عبدالحمید، قاهره، مکتبة ابنتيميه، بيتا.
- طبری، محمدبن جریر، تاریخ الامم و الملوک، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، دارالتراث، 1387ق.
- ـــــ ، جامع البیان، تحقیق خلیل المیس، بیروت، دارالفکر، 1415ق.
- طوسی، محمدبن حسن، الامالی، تحقیق مؤسسة البعثة، قم، دارالثقافه، 1414ق.
- ـــــ ، التبيان في تفسير القرآن، تحقيق احمد حبيب قصير العاملي، قم، مكتب الاعلام الاسلامي، 1409ق.
- عبدالقاهر بغدادی، ابومنصور اسفراینی، الفَرْق بین الفِرَق، تحقیق محمد محییالدین عبدالحمید، بیروت، دارالمعرفه، بيتا.
- عیاشی محمدبن مسعود، تفسیر عياشي، تحقیق سيدهاشم رسولی محلاتی، تهران، المكتبة العلمیة الاسلامیه، بيتا.
- عینی، محمود، عمدة القاری، بیروت، داراحیاء التراث العربی، بيتا.
- قاضی نعمان، نعمانبن محمد، دعائم الاسلام، تحقیق آصفبن علیاصغر فیضی، بيجا، دارالمعارف، 1383ق.
- قرطبی، محمدبن احمد، تفسیر الجامع لاحکام القرآن، تحقیق ابواسحاق ابراهیم اطفیش، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1405ق.
- قمی، علیبن ابراهیم، تفسیر قمي، تصحیح سیدطبیب موسوی جزائری، بیروت، دارالسرور، 1411ق.
- كلینی، محمدبن یعقوب، الكافی، تحقیق علیاكبر غفاری، تهران، دارالكتب الاسلامیه، 1363.
- مازندرانی، مولی محمد صالح، شرح اصول الكافی، تحقیق و تعلیق ابوالحسن شعرانی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1421ق.
- مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، موسسة الوفاء، 1403ق.
- مجلسی، محمدتقی، روضةالمتقين، تحقیق حسين موسوى كرمانى، عليپناه اشتهاردى، قم، كوشانپور، بيتا.
- مرتضى عاملی، سیدجعفر، الصحیح من سیرة النبی الاعظم، قم، دارالحدیث، 1426ق.
- ـــــ ، الصحیح من سیرة الامام علی، قم، ولاء المنتظر (عج)، 1430ق.
- مزی، ابوالحجاج یوسف، تهذیب الکمال فی اسماءالرجال، تحقیق بشار عواد، بیروت، الرساله، 1413ق.
- مسعودی، علیبن حسين، مروج الذهب، تحقیق یوسف اسعد داغر، قم، دارالهجره، 1404ق.
- مفید، محمدبن محمدبن نعمان، الارشاد، تحقیق مؤسسة آل البیت، بیروت، دارالمفید، 1414ق.
- ـــــ ، الجمل، قم، مکتبة الداوری، بيتا.
- مقدسی، مطهربن طاهر، البدء والتاريخ، افست بغداد، مکتبة المثنی، 1899م.
- مقریزی، احمدبن علی، اِمتاع الاَسماع، تحقیق محمد عبدالحمید النمیسی، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1420ق.
- مکارم شیرازی، ناصر و ديگران، تفسير نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1362.
- منقري، نصربن مزاحم، وقعة صفین، تحقیق عبدالسلام محمد هارون، قم، كتابخانة آيتالله مرعشي نجفي، 1403ق.
- نجاشی، احمدبن علی، رجال، تحقیق سیدموسی شبیری زنجانی، قم، جامعة مدرسين، 1416ق.
- نعمانی، محمدبن ابراهیم، الغیبة، تحقیق فارس حسون كریم، قم، انوارالهدی، 1422ق.
- نویری، احمدبن عبدالوهاب، نهایة الاَرَب فی فنون الاَدَب، قاهره، وزارة الثقافة و الارشاد القومی، بيتا.
- واقدی، محمدبن عمر، المغازی، تحقیق مارسدن جونس، بیروت، الاعلمی، 1409ق.
- ـــــ ، فتوح الشام، بیروت: دارالجیل، بيتا.
- یاقوت حموی، ابوعبداللهبن عبدالله، معجم البلدان، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1399ق.
- یعقوبی، احمدبن واضح، تاریخ يعقوبي، بیروت، دارصادر، بيتا.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
حسینیان مقدم، حسین، حسینیان مقدم، محمدمهدی. (1397) نقش نشانه شناسی سلاح در امام شناسی. ، 15(2)، 39-57
حسین حسینیان مقدم؛ محمدمهدی حسینیان مقدم."نقش نشانه شناسی سلاح در امام شناسی". ، 15، 2، 1397، 39-57
حسینیان مقدم، حسین، حسینیان مقدم، محمدمهدی.(1397) 'نقش نشانه شناسی سلاح در امام شناسی'، ، 15(2), pp. 39-57
