سال 1398، جلد شانزدهم، شماره دوم، پیاپی 47، پاییز و زمستان, صفحه‌ها 23-41

    جریان‌شناسی تاریخ‌نگاری شیعی در مسئلۀ شهادت ائمه اطهار علیهم السلام

    نوع مقاله: 
    پژوهشی
    نویسندگان:
    ✍️ جواد حجت / کارشناس ارشد تاریخ اسلام دانشگاه شهید بهشتی / j.hojat67@gmail.com
    محمد حاجی تقی / استادیار گروه تاریخ اسلام دانشگاه شهید بهشتی / mohammad.hajitaghi@gmail.com
    چکیده: 
    مسئلۀ شهادت ائمة اطهار علیهم السلام از مسائل بحث برانگیز در بین تاریخ نگاران و محدثان بوده است. اهمیت این مسئله به تأثیر آن در میزان نقش آفرینی های اجتماعی و سیاسیِ امامان شیعه برمی گردد. بررسیِ جریان شناسانۀ نگاه علمای شیعه به شهادت ائمه معصوم علیهم السلام نشان می دهد که مکتب حدیثی قم (شیخ صدوق) شهادت ائمه علیهم السلام را فراتر از یک خبر تاریخی، در شمار یکی از باورهای اعتقادی می داند (که ردّ آن معادل کفر است). اما مکتب عقلی بغداد (شیخ مفید) شهادت ائمه علیهم السلام را به عنوان یک خبر تاریخی (مثل دیگر اخبار) می داند که ارتباطی با عقاید شیعی ندارد (که تأیید و ردّ آن، تأثیری در ایمان و کفر داشته باشد). بنابراین، گزارش های شهادت برخی ائمه علیهم السلام را تأیید و بقیه را محل تردید می دانند.     تاریخ نگاران شیعی بعد از شیخ مفید، تأثیرهایی از هر دو مکتب پذیرفته اند. برایند این اثرپذیری ها نشان می دهد که بیشتر تاریخ نگاران شیعه شهادت همۀ ائمه علیهم السلام را پذیرفته اند، اما آن را به عنوان یک باور اعتقادی قلمداد نمی کنند.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    The Shiite Historiography Currents Focusing on the Issue of the Martyrdom of the Imams (PBUT)
    Abstract: 
    The issue of the martyrdom of the infallible Imams has been a contentious issue among historians and narrators. The importance of this issue manifests itself in the extent of the social and political role of Shiite Imams (PBUT). An examination of the “schools” shows that the hadithi school of Qom (Sheikh Saduq) considers the martyrdom of the Imams to be more than a historical report. They consider it to be one of the beliefs (which its denial equals disbelief). But the Baghdad intellectual school of thought (Sheikh Mufid) considers the martyrdom of the Imams (PBUT) as a historical report (like other reports) that has nothing to do with Shiite beliefs (which its confirmation and rejection has nothing to do with faith and disbelief). Therefore, they consider some reports to be valid and others to be doubtful. Shiite historians after Sheikh Mufid have been influenced by both schools. This effectiveness shows that most Shiite historians have accepted the martyrdom of all the Imams, but they did not consider it as a belief.
    References: 
    References: 
    • ابن‌اثیر، عزالدین علی‌بن ابی‌الکرم، الکامل فی التاریخ، بیروت، دار صادر، 1385ق.
    • ابن‌شهرآشوب مازندرانی، محمدبن علی، مناقب آل ابی‌طالب، قم، علامه 1379ق.
    • ابن‌طاووس، علی‌بن موسی، اقبال الأعمال، تهران، دارالکتاب الاسلامیه، 1367.
    • ـــــ ، مصباح الزائر، بيروت، مؤسسه آل‌البیت لإحیاء التراث، 1375.
    • ابن‌قولویه قمي، جعفربن محمد، کامل الزیارات، نجف اشرف، المرتضویه، 1356.
    • اربلی، علی‌بن عیسی، کشف الغمة فی معرفة الائمه، تبریز، بنی‌هاشمی، 1381ق.
    • پاکتچی، احمد، مکاتب فقه امامی ایران پس از شیخ طوسی تا پایگیری مکتب حله، تهران، دانشگاه امام صادق، 1395.
    • خانجاني، قاسم، شيخ مفيد و تاريخ‌نگاري، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1392.
    • صدوق، محمدبن علی، الامالی، تهران، کتابچی، 1376.
    • ـــــ ، عیون اخبارالرضا، تهران، جهان، 1378ق.
    • ـــــ ، اعتقادات الاماميه، قم، دارالمفید، 1414ق.
    • ـــــ ، من لایحضره الفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1413ق.
    • طبرسی، فضل‌بن حسن، اعلام الوری بأعلام الهدی، قم، آل‌البیت 1417ق.
    • طوسی، محمدبن حسن، تهذیب الاحکام، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1407ق.
    • قمی، عباس‌بن محمدرضا، منتهی الآمال فی تواریخ النبی و الآل، تهران، دليل ما، 1379.
    • مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الأئمة الأطهار، بیروت، دار احياءالتراث العربي، 1403ق.
    • مفيد، محمدبن محمدبن نعمان مفيد، اوائل المقالات فی المذاهب و المختارات، قم، دارالمفید، 1413ق.
    • ـــــ ، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، قم، دارالمفید، 1413ق.
    • ـــــ ، المقنعه، قم، دارالمفید، 1410ق.
    • ـــــ ، تصحیح ‌الاعتقادات الامامیه، قم، دارالمفید، 1413ق.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    حجت، جواد، حاجی تقی، محمد. (1398) جریان‌شناسی تاریخ‌نگاری شیعی در مسئلۀ شهادت ائمه اطهار علیهم السلام. ، 16(2)، 23-41

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    جواد حجت؛ محمد حاجی تقی."جریان‌شناسی تاریخ‌نگاری شیعی در مسئلۀ شهادت ائمه اطهار علیهم السلام". ، 16، 2، 1398، 23-41

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    حجت، جواد، حاجی تقی، محمد.(1398) 'جریان‌شناسی تاریخ‌نگاری شیعی در مسئلۀ شهادت ائمه اطهار علیهم السلام'، ، 16(2), pp. 23-41

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    حجت، جواد، حاجی تقی، محمد. جریان‌شناسی تاریخ‌نگاری شیعی در مسئلۀ شهادت ائمه اطهار علیهم السلام. ، 16, 1398؛ 16(2): 23-41